Gościem Justyny Sobolewskiej w wideokaście „Polityka o książkach” jest Michał Sufin. Szef i założyciel miejsca znanego jako Klub Komediowy, współtwórca grupy Klancyk i twórca Szkoły Impro, udowadnia, iż humor to nie tylko durnoty, ale poważna postawa metafizyczna. Jako „dozorca długów” niezależnej scenki warszawskiej otwiera przed nami swoją literacką graciarnię, podpowiadając, co czytać, które książki przetrwały próbę czasu i dlaczego nowości wydawnicze są dla improwizatorów paliwem do walki z melancholią treści.
Czy literatura może być horrorem na granicy schizofrenii? Michał Sufin, analizując swoje formacyjne lektury, przekonuje, iż „Alicja w Krainie Czarów” w przekładzie Słonimskiego to książka kostyczna i groźna. Z kolei „Mistrz i Małgorzata” to dla niego dowód, iż nie istnieje podział na dobro i zło, czego najlepszym przykładem jest kot Behemot domagający się dowodu osobistego. W rozmowie wraca też klasyka literatury dziecięcej, jak Mikołajek, w którym nasz gość dostrzega tragizm postaci ojca, bo przecież „komedia to tragedia plus czas”.
W świecie, w którym improwizacja teatralna łączy się z literaturą, mistrzem pozostaje Franciszek Fiszer, „pierwszy polski metafizyk” i podwójny bankrut. Choć nigdy nic nie napisał, stał się żywą legendą Warszawy. Sufin przywołuje gatunek, jakim jest felieton, wskazując na postać, którą był Janusz Głowacki. Jego teksty o reakcjach czytelników, którzy nic nie zrozumieli, ale się zgadzają, okazują się piorunująco aktualnym komentarzem do dzisiejszych mediów społecznościowych. To spotkanie to także hołd dla tradycji, którą budowali Jeremi Przybora i Kabaret Starszych Panów. Usłyszycie też o tym, jak Julian Tuwim i jego „Pegaz dęba” uczyły Polaków literackiej zabawy najwyższej próby.
Pojawia się też wątek mroczniejszy: groteska w literaturze rosyjskiej i bolesny egzystencjalizm. Gość wspomina, jak wielki wpływ wywarł na niego Jerofiejew i „Moskwa-Pietuszki”, pijacka, tragiczna podróż przez kraj pod jarzmem tyranów. Dowiecie się, dlaczego angielski humor i „chłodny, intelektualny styl” takich autorów jak Edward St Aubyn to odtrutka na agresję świata. Michał Sufin, łącząc światy, w których mieści się zarówno teatr absurdu, jak i współczesny stand up, pokazuje, iż każdy żart to niszczenie starego porządku dla czystej przyjemności tworzenia nowego.
🔎 Czego dowiesz się z odcinka?
1. Dlaczego improwizatorzy powinni unikać czytania książek do końca przed występem? O „faulu” wszechwiedzącego narratora.
2. Jak Franciszek Fiszer przepił dwa majątki i stał się najważniejszą postacią polskiego absurdu, choć nie zapisał ani jednej strony.
3. Czy angielski humor może pomóc przetrwać traumę? Cynizm jako tarcza.
🔎 Książki, o których rozmawiamy:
Alicja w Krainie Czarów, Lewis Carroll
Wakacje Mikołajka, René Goscinny i Jean-Jacques Sempé
Mistrz i Małgorzata, Michaił Bułhakow
Paragraf 22, Joseph Heller
W oparach absurdu, Julian Tuwim i Antoni Słonimski
Cicer cum caule, czyli groch z kapustą, Julian Tuwim
Pegaz dęba, Julian Tuwim
Sprawa Polska, Stanisław Barańczak
Na rogu świata i nieskończoności (wspomnienia o Franciszku Fiserze)
Przygody dobrego wojaka Szwejka, Jaroslav Hašek
Moskwa-Pietuszki, Wieniedikt Jerofiejew
Skansen, Siergiej Dowłatow
Walizka, Siergiej Dowłatow
Pragnę wolności, Siergiej Dowłatow
Burzliwe życie Lejorka Rojtszwańca, Ilja Erenburg
Martwe dusze, Mikołaj Gogol
Ożenek, Mikołaj Gogol
Nos, Mikołaj Gogol
Jak być kochanym, Janusz Głowacki
Silva Rerum, Ludwik Gryzewski
Generał w bibliotece, Janusz Dobosz
Zapiski przy goleniu, Stanisław Dygat
Poeta zamordowany, Guillaume Apollinaire
Piórko, Henri Michaux
Gdzie indziej, Henri Michaux
Trzeci policjant, Flann O’Brien
Przeznaczenie ma imię Klotylda, Giovanni Guareschi
Don Camillo, Giovanni Guareschi
Profesor Tutka, Jerzy Szaniawski
Ziele na kraterze, Melchior Wańkowicz
Gwiezdna wieża Eiffla, Blaise Cendrars
100 000 miliardów wierszy, Raymond Queneau
Zazi w metrze, Raymond Queneau
Ćwiczenia stylistyczne, Raymond Queneau
Patrick Melrose, Edward St Aubyn
Lincoln w Bardo, George Saunders
Damon Copperhead, Barbara Kingsolver
Klub Pickwicka, Charles Dickens
David Copperfield, Charles Dickens
Imperium Bólu, Patrick Radden Keefe
Tristram Shandy, Laurence Sterne
Don Kichot, Miguel de Cervantes
🔎 Oś czasu:
00:00:00 - Najciekawsze fragmenty
00:01:07 - Wstęp: dozorca długów
00:08:55 - Książki dziecięce i fundamenty
00:20:30 - Polska tradycja i anegdota
00:27:52 - Groteska rosyjska
00:33:47 - Felietony i eseje o książkach
00:43:50 - „Cienkie” powiastki i awangarda
00:51:07 - Jeremi Przybora
00:56:42 - Wojna i humanizm
01:01:35 - Wydawnictwo Lokator
01:04:28 - „Grube” powieści współczesne
01:13:17 - Finał: sztuka palenia żartu
👉 Dowiedz się więcej na polityka.pl https://www.polityka.pl/
Obserwuj nas w mediach społecznościowych:
👉 Facebook https://www.facebook.com/TygodnikPolityka
👉 Instagram https://www.instagram.com/tygodnikpolityka/
👉 X https://x.com/Polityka_pl
