Wielkie zmiany dla Ukraińców w Polsce. Tracą część świadczeń

Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw została podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego w połowie lutego.

Wtedy też, na nagraniu opublikowanym na platformie X przez Kancelarię Prezydenta RP, Nawrocki ocenił, iż nowa ustawa kończy pomoc interwencyjną i wprowadza zasady systemowe. – Podpisuję tę ustawę w przekonaniu, iż chroni nasze finanse publiczne, porządkuje system i przywraca poczucie elementarnej uczciwości – mówił.

Według MSWiA od 24 lutego 2022 roku do 31 grudnia 2024 roku około 1,6 mln osób - głównie kobiet i dzieci - znalazło schronienie w Polsce.

Nowe zasady dla obywateli Ukrainy. Tracją część świadczeń

Nowe przepisy stopniowo wygaszać będą specjalne regulacje dla uchodźców z Ukrainy, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony tymczasowej do 4 marca 2027 roku.

Ustawa pomocowa obowiązująca od 2022 roku stworzyła osobny system prawny upraszczający zasady pobytu, pracy, świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Nowa ustawa ten system wygasza. Zamiast niego powstaje wspólny system ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców.

Najważniejsze narzędzia wspomnianej specustawy nie znikną, ale są przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Większość przepisów zaczyna obowiązywać w czwartek.

ZOBACZ: Najdroższa odbudowa w Europie od dekad. Ukraina potrzebuje niewyobrażalnych pieniędzy

Dokument przedłuża legalność pobytu osób uciekających przed wojną oraz obywateli Ukrainy, których dokumenty pobytowe były przedłużane w związku z konfliktem. Rozwiązanie to umożliwi im w okresie do 4 marca 2027 roku złożenie wniosku o legalny pobyt.

Do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zostały przeniesione uregulowania dotyczące PESEL UKR, który cały czas będzie sposobem potwierdzania legalnego pobytu. Ustawa zakłada zastąpienie papierowego zaświadczenia wydawanego przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców elektroniczną kartą DIIA, a także możliwość potwierdzania tożsamości i pobytu przez aplikację mObywatel.

Przeniesione zostały także uregulowania ze specustawy związane z utratą i wygaśnięciem statusu UKR. Warunki otrzymywania świadczeń na rzecz rodziny na podstawie specustawy będą obowiązywały do zakończenia okresu świadczeniowego. Istotną zmianą jest dodanie regulacji, iż niezłożenie wniosku o PESEL UKR w terminie 30 dni od dnia wjazdu powoduje, iż ochrona czasowa wygaśnie. Niedokonanie rejestracji po wjeździe będzie traktowane jako rezygnacja z ochrony czasowej.

Świadczenia socjalne i opieka medyczna. Nowe przepisy dla Ukraińców

Ograniczeniu ulegają świadczenia socjalne oferowane przez szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Opieka zdrowotna będzie udzielana jedynie małoletnim, osobom pracującym, ofiarom tortur i gwałtu oraz grupom szczególnie wrażliwym zamieszkującym ośrodki zbiorowego zakwaterowania. Osoby niepracujące będą podlegały opiece medycznej w takim zakresie, jak inni niepracujący cudzoziemcy przebywający w Polsce.

Ustawa ogranicza pomoc uchodźcom w zakresie zakwaterowania i wyżywienia jedynie do grup szczególnie wrażliwych.

ZOBACZ: Ukraina w Unii Europejskiej? Polacy stawiają warunki

Przeniesieniu podlegają również zasady dostępu do opieki medycznej, możliwość przekazywania danych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o osobach pracujących czy zasady prowadzenia postępowań przez ZUS w sprawach osób objętych ochroną tymczasową.

Wpływy do NFZ składek zdrowotnych obywateli Ukrainy w latach 2022–2024 to ponad 9 mld zł. Natomiast koszt świadczeń udzielonych Ukraińcom, którzy przyjechali do Polski po wybuchu pełnoskalowej wojny, wyniósł w tym okresie 2,1 mld zł.

Ustawa zakłada wprowadzenie przepisów przejściowych pozwalających na wygaszenie rozwiązań nadzwyczajnych. Mają zapewnić płynne przejście między dotychczasowym a nowym stanem prawnym. Chodzi m.in. o wypłatę świadczeń na rzecz rodziny czy przedłużenie ważności wiz i dokumentów do 4 marca 2027 r. Nowa ustawa dostosowuje bowiem przepisy do decyzji Rady UE, która wydłużyła obowiązywanie ochrony czasowej do tego dnia.

Edukacja i świadczenia dla uczniów. Finansowanie do końca roku szkolnego

Do końca bieżącego roku szkolnego utrzymane zostanie finansowanie dodatkowych zadań w szkołach, bezpłatnego transportu, pomocy materialnej dla uczniów, możliwości nauki w oddziale przygotowawczym, dodatkowych lekcji języka polskiego, podwyższonych limitów godzin ponadwymiarowych dla nauczycieli czy brak wymogu urzędowego potwierdzenia znajomości języka polskiego dla pomocy nauczyciela i asystentów międzykulturowych.

Po tym terminie szkoły mają powrócić do zwykłych zasad.

Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni

WIDEO: "Próba wywołania paniki". Minister o działaniach opozycji ws. paliw