Sprawdzone przez żołnierzy

W każdych warunkach

Testy nowego umundurowania były prowadzone dwutorowo: niezależnie sprawdzano konstrukcję i krój munduru oraz skuteczność wzoru maskującego. – Najpierw wybieraliśmy osoby i specjalnie dla nich we właściwym rozmiarze szyto mundury – mówi podoficer z dowództwa 6 bpd. Do testerów, m.in. spadochroniarzy, saperów, strzelców wyborowych i żołnierzy rozpoznania, trafiały mundury w kamuflażu Pantera. Sprawdzanie poszczególnych wersji trwało zwykle około dwóch miesięcy. – W trakcie testów odbyły się spotkania z żołnierzami oraz przeprowadzono ankiety, których wyniki pozwoliły na bieżące wprowadzanie zmian konstrukcyjnych zwiększających komfort użytkowania i swobodę ruchów podczas realizacji zadań służbowych – mówi płk Marek Trzonek, komendant WOBWSM.

– Wypełnianie ankiet nie było tylko formalnością. Przedstawiciele każdej jednostki przyjeżdżali z informacjami od żołnierzy i przedstawiali plusy oraz minusy poszczególnych rozwiązań. jeżeli pojawiały się kwestie sporne, dyskutowaliśmy, a ostatecznie decydowała większość – opowiada młodszy chorąży z Gliwic, podkreślając, iż uwagi rzeczywiście przekładały się na kolejne wersje munduru. Po pierwszym, dwumiesięcznym etapie badań wprowadzono poprawki, a następnie żołnierze otrzymali kolejną konstrukcję. Po kolejnych testach i konsultacjach przygotowywano następną wersję, w której dopracowywano szczegóły kroju i wyposażenia.

– Praktycznie wszystko, co pojawiało się w ankietach, było uwzględniane w kolejnej wersji. Kiedy dostawaliśmy następny mundur, widzieliśmy już zmiany wprowadzone po wcześniejszych uwagach – zaznacza podoficer 6 bpd.

Uniwersalny Ryś

Badania nowego wzoru maskującego, który miał zastąpić wysłużoną Panterę, były prowadzone osobno. Organizowano je m.in. na poligonie w rejonie Nowej Dęby. – W badaniach wykorzystywano nie tylko obserwację gołym okiem, ale również wszystkie dostępne nam przyrządy optoelektroniczne, a także platformy bezzałogowe, w tym drony wojsk specjalnych – mówi oficer 6 BPD. Wzór K-03 Ryś był jednym ze sprawdzanych kamuflaży, który porównywano z innymi propozycjami, jak również z wz. 93 Pantera czy popularnym MultiCamem. Badania prowadzono w dzień i w nocy, z różnych odległości i na różnych tłach – od otwartych przestrzeni przez lasy o zróżnicowanej roślinności po teren zabudowany (mniejsze i większe miejscowości). Jednym z pierwszych etapów było ustawienie manekinów ubranych w mundury w różne wzory maskujące i sprawdzanie, z jakiej odległości można je dostrzec. Wzór Ryś wypadł najlepiej w praktycznie wszystkich badanych środowiskach.

Płk Bieniek podkreśla, iż nie sposób stworzyć uniwersalnego kamuflażu, który będzie równie skuteczny w każdej sytuacji, ale nowy wzór maskujący odpowiada warunkom terenowym i geograficznym, w jakich działają polscy żołnierze. Jego zdaniem opracowanie i wdrożenie Rysia ma jeszcze inną zaletę. – Panterę noszą dziś wszyscy – od uczniów klas mundurowych po wędkarzy i inne osoby zupełnie niezwiązane z wojskiem. Jako duża, rozwijająca się armia powinniśmy mieć własny kamuflaż. Ma to wymiar nie tylko praktyczny – nowy wzór jest po prostu skuteczniejszy – ale także symboliczny, wzmacniający tożsamość Sił Zbrojnych RP – zaznacza dowódca 6 BPD.

Zdaniem testerów największą zaletą nowego munduru taktycznego jest to, iż zmiany objęły nie tylko materiał i kamuflaż, ale także krój oraz drobne rozwiązania, które mają znaczenie w codziennej służbie. – Uwagi żołnierzy dotyczące m.in. rozmieszczenia kieszeni, detali konstrukcyjnych i dodatkowych elementów wyposażenia stanowiły istotny wkład w doskonalenie munduru”, mówi płk Maciej Żytelewski z IWspSZ. Płk Bieniek zwraca uwagę przede wszystkim na jakość wykonania i trwałość materiału. Jak podkreśla, nowe tkaniny zapewniają lepszą elastyczność, oddychalność i komfort noszenia. Przywołuje też własne doświadczenia z wcześniejszymi mundurami, które podczas intensywnego szkolenia spadochronowego w gorącym klimacie potrafiły zużyć się w ciągu kilku tygodni. W nowym projekcie docenia praktyczne detale: bluzy zamykane na zamki błyskawiczne czy lepsze rozmieszczenie kieszeni. Za istotną zmianę uważa też możliwość osobnego dobierania rozmiaru bluzy i spodni.

– Rozkompletowanie umundurowania, za pomocą którego każdy może dobrać osobno górę i dół, oraz większy zakres rozmiarów to kluczowa zmiana na plus – zaznacza młodszy chorąży. Wśród zalet nowego munduru taktycznego wymienia także regulację pasa i zmieniony krój rękawów, który poprawił swobodę ruchów. Z pozoru drobnym detalem docenianym przez żołnierzy są haczyki na dole nogawek, które można przypiąć do sznurowadeł butów. Dzięki temu spodnie nie podciągają się podczas klękania, czołgania czy skoku ze spadochronem.

– Dużą zaletą jest także sam materiał. Nie znam jego składu, ale tkanina jest wyraźnie lżejsza od w tej chwili stosowanej w mundurach, a zarazem bardziej wytrzymała. Zapewnia też lepszą izolację termiczną w porównaniu ze starszym umundurowaniem – mówi podoficer. Potwierdza to dowódca 6 BPD: „Materiały są zupełnie inne. Zmieniły się ich wytrzymałość, odporność na ścieranie, elastyczność i oddychalność. To wszystko przekłada się na komfort żołnierzy, którzy wykonują zadania w różnych warunkach atmosferycznych”. Płk Bieniek podkreśla, iż trwałość i wygoda mają bezpośrednie znaczenie podczas wykonywania zadań. – Trzeba sprawdzić, jakie adekwatności ma mundur, kiedy jest mokry. Żołnierz również w takim musi móc swobodnie się poruszać i wykonywać zadania. Umundurowanie nie powinno mu przeszkadzać w działaniu, ale go wspierać, a tym samym wpływać na jego bezpieczeństwo – zaznacza dowódca.

Głos kobiet

Jednym z kluczowych wyzwań, przed którymi stanęli eksperci z WOBWSM, było opracowanie nowego munduru nie tylko dla mężczyzn, ale także – po raz pierwszy w historii polskiego wojska – dla kobiet. – W testach uczestniczyło sporo dziewczyn – mówi jedna z testerek służąca w gliwickim batalionie. Wśród ważnych zmian wymienia dopracowany krój damski, wyższy stan spodni, regulację w pasie czy szerszą rozmiarówkę. Na praktyczny wymiar zmian zwraca uwagę również przy kieszeniach na klatce piersiowej, do których można dostać się mimo noszenia kamizelki taktycznej. Podczas ćwiczeń w terenie doceniła zaś przewiewność materiału i to, iż mundur gwałtownie schnął. Zastrzega przy tym, iż taliowany krój ma dla niej przede wszystkim znaczenie estetyczne i nie wpływa istotnie na pracę w terenie. – Najważniejsze są dopasowanie, funkcjonalność i komfort – kwituje. Jak podkreśla płk Trzonek, oba mundury – męski i damski – uzyskały ponad 96% ocen dobrych i bardzo dobrych wśród żołnierzy-użytkowników.

Czas zmian

Szef MON-u zapowiedział, iż pierwsze mundury taktyczne w nowym wzorze maskującym (około 7,5 tys. kompletów) trafią do żołnierzy już w 2026 roku. Odbiorcami będą m.in. 6 Brygada Powietrznodesantowa i 25 Brygada Kawalerii Powietrznej. – Jesteśmy gotowi do przyjęcia nowego umundurowania. Inspektorat Wsparcia SZ już wizytował naszą jednostkę, przekazał wytyczne, a my przygotowujemy rozmiarówkę i czekamy na dostawy – mówi płk Bieniek.

Dowódca zaznaczył, iż wymiana będzie mogła następować równolegle z naturalnym zużywaniem dotychczasowych mundurów i uzupełnianiem zapasów magazynowych. – Armia co roku kupuje nowe mundury, uzupełnia magazyny i przyjmuje nowych żołnierzy. Umundurowanie wz. 93 będzie przez cały czas wykorzystywane, m.in. przez żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, a na jego miejsce stopniowo będziemy wprowadzać nowe – tłumaczy płk Bieniek. Dowódca, słysząc głosy krytyków, iż teraz nie jest odpowiedni czas na takie zmiany, zwraca uwagę, iż wdrażanie nowych mundurów to długotrwały proces, a nie nagła rewolucja. Proces, który musiał w końcu nastąpić, ponieważ rozwój wyposażenia i zmieniające się warunki służby sprawiają, iż mundur powinien być czymś więcej niż elementem regulaminowego ubioru. Ma wspierać żołnierza podczas wielogodzinnych ćwiczeń, działań w różnych warunkach pogodowych i wykonywania zadań wymagających pełnej swobody ruchu. Nowe umundurowanie jest więc kolejnym etapem modernizacji, a nie kosmetyczną zmianą, z którą można by jeszcze poczekać.