96-letni Sobiesław Zasada powiedział 2 października w Programie 1 Polskiego Radia, iż jego receptą na długą sprawność są adekwatna waga, codzienny ruch, gimnastyka oraz dieta bez cukru i soli. To osobiste świadectwo, nie porada lekarska, ale dobrze współgra z zaleceniami dotyczącymi aktywnego starzenia.
Najpierw waga, potem ruch i dieta
Sobiesław Zasada nie szuka cudownej kuracji. W rozmowie w Programie 1 Polskiego Radia wskazał prostą kolejność: pilnowanie masy ciała, gimnastyka, ruch i sposób odżywiania. „Najważniejsza to jest waga, a potem gimnastyka, ruszanie się, no i później dieta”. Tak ujął swój sposób trzykrotny rajdowy mistrz Europy.
Zasada od dłuższego czasu jest wegetarianinem. Jak mówił na antenie, nie używa cukru ani soli. Szczególną uwagę poświęca mięśniom brzucha i kręgosłupa, który przez dekady startów rajdowych był narażony na przeciążenia i wstrząsy. Zamiast modnego rytuału z mediów społecznościowych mamy tu konsekwentną pracę nad sprawnością potrzebną w zwykłym życiu.
Kilka tygodni wcześniej w rozmowie z WP SportoweFakty rajdowiec opisywał jeszcze bardziej konkretny plan. Według tej relacji ćwiczy około godziny dziennie, wykonuje około 40 ćwiczeń i stara się przejść co najmniej pięć kilometrów. Taki wysiłek trzeba oceniać przez pryzmat indywidualnego stanu zdrowia. Nie każdy senior powinien kopiować jego obciążenia.
Nauka potwierdza znaczenie regularności
Osobista recepta mistrza ma mocne punkty wspólne z wiedzą o zdrowym starzeniu. Amerykański Narodowy Instytut Starzenia wskazuje, iż osoby starsze korzystają z ćwiczeń aerobowych, wzmacniających mięśnie oraz poprawiających równowagę. Regularna aktywność wspiera samodzielność, ułatwia wykonywanie codziennych czynności i pomaga ograniczać ryzyko upadków.
Zalecany cel dla wielu dorosłych to co najmniej 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo oraz ćwiczenia wzmacniające dwa razy w tygodniu. W starszym wieku szczególnego znaczenia nabiera też równowaga. Początek programu ćwiczeń, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych, bólu lub długiej przerwie, warto uzgodnić z lekarzem albo fizjoterapeutą. Rozsądek jest częścią dyscypliny.
Podobnie należy czytać słowa o diecie. Światowa Organizacja Zdrowia nie sprowadza zdrowego żywienia do jednego zakazu. Aktualne zalecenia WHO mówią o równowadze, umiarze, różnorodności i dopasowaniu jadłospisu do wieku, aktywności oraz potrzeb konkretnej osoby. Organizacja zaleca ograniczanie wolnych cukrów i soli, a nie bezrefleksyjne kopiowanie cudzej diety. Szerszy kontekst daje także nasz materiał o tym, jak odżywianie wpływa na zdrowie i długość życia.
Mistrz, który przez cały czas stawia sobie cele
Wiarygodność słów Zasady bierze się z czynów. Polski kierowca zdobył mistrzostwo Europy w rajdach w latach 1966, 1967 i 1971, osiem razy był mistrzem Polski, a cztery razy wygrał Rajd Polski. W 2021 roku, mając 91 lat, wystartował w Rajdzie Safari i został najstarszym kierowcą, który podjął rywalizację w rundzie mistrzostw świata WRC.
We wrześniu 2026 roku wrócił do Argentyny na Gran Premio, imprezę nawiązującą do rajdu, który wygrał w 1967 roku. Sam fakt podjęcia takiego wyzwania w wieku 96 lat działa mocniej niż reklama kolejnego suplementu. Zasada pokazuje, iż cel porządkuje codzienność. Trening przestaje być przykrym obowiązkiem, gdy służy konkretnej pracy, podróży lub spotkaniu z ludźmi.
Ta postawa ma też źródło głębsze niż sport. Rajdowiec mówił w radiowej rozmowie o znaczeniu harcerstwa, honoru, danego słowa i stosunku do drugiego człowieka. Długie życie przedstawia więc jako całość złożoną z troski o ciało, charakteru i relacji. Bez obietnic nieśmiertelności. Bez uciekania od odpowiedzialności za własne nawyki.
Stawka dla polskich rodzin
Polska debata o starzeniu zbyt często zaczyna się od kosztów systemu, a kończy na nowych świadczeniach. Tymczasem dla rodziny najważniejsze jest, czy starszy człowiek zachowa możliwie długo siłę, równowagę i samodzielność. Dla niego samego oznacza to godność. Dla bliskich mniej bezradności i mniej codziennego lęku.
Nie każdy ma zdrowie, geny i warunki Sobiesława Zasady. Nikt uczciwy nie zagwarantuje długowieczności w zamian za określoną liczbę ćwiczeń. Można jednak wyciągnąć z jego przykładu rzecz pewną: regularność jest bardziej wiarygodna niż moda. W epoce fascynacji kosztownymi technologiami przedłużania życia warto pamiętać, iż najbardziej podstawowe filary zdrowego starzenia pozostają dostępne bez laboratorium: ruch dobrany do możliwości, rozsądne jedzenie, kontrola lekarska oraz cel, dla którego chce się rano wstać.
Źródła: Program 1 Polskiego Radia, WP SportoweFakty, National Institute on Aging, Światowa Organizacja Zdrowia.
