55,2 proc. Polaków deklaruje, iż nie zagłosowałoby na partię lub kandydata kojarzonych z ograniczaniem wolności, choćby gdyby zgadzało się z nimi w innych sprawach – wynika z badania IBRiS przeprowadzonego w maju 2026 r.
Dla kolejnych 24,2 proc. badanych wolność jest ważnym, choć nie zawsze rozstrzygającym kryterium wyboru.
Raport WEI „Wolność zdecyduje. Jak społeczne rozumienie wolności osobistej i relacji z państwem wpływa na decyzje wyborcze”
W związku ze zbliżającymi się wyborami parlamentarnymi w 2027 r. Fundacja Warsaw Enterprise Institute (WEI) przygotowała raport „Wolność zdecyduje. Jak społeczne rozumienie wolności osobistej i relacji z państwem wpływa na decyzje wyborcze”. Opracowanie analizuje, jak Polacy rozumieją wolność i zakres ingerencji państwa oraz jakie znaczenie te kwestie mogą mieć dla ich decyzji wyborczych. Z raportu wynika, iż badani akceptują ingerencję państwa przede wszystkim wtedy, gdy służy ona ochronie innych osób lub przeciwdziałaniu konkretnym zagrożeniom. Mniejsza jest natomiast zgoda na rozwiązania dotyczące decyzji, których konsekwencje ponosi przede wszystkim sam obywatel.
58,5 proc. badanych uważa, iż państwo powinno ograniczyć ingerencję w życie obywateli do minimum i pozostawić im odpowiedzialność za własne decyzje. 66 proc. ocenia, iż w Polsce jest zbyt wiele regulacji ograniczających obywateli, a 75 proc. – iż zbyt wiele przepisów ogranicza przedsiębiorców.
Młodzi częściej niż ogół społeczeństwa sprzeciwiają się ingerencji państwa w prywatne decyzje
Szczególnie wyraźny sprzeciw dotyczy wolności słowa i dostępu do informacji. 80,6 proc. badanych nie zgadza się, by państwo decydowało, do jakich treści i informacji obywatele mogą mieć dostęp, a 87,6 proc. popiera prawo do ostrej krytyki polityków, urzędów, firm, religii i ideologii, o ile wypowiedź nie nawołuje do przemocy. Wśród osób w wieku 18–29 lat odsetek deklarujących, iż nie zagłosują na polityków kojarzonych z ograniczaniem wolności, wynosi 57,1 proc. Raport wskazuje, iż młodzi częściej niż ogół społeczeństwa sprzeciwiają się ingerencji państwa w prywatne decyzje, kontroli treści w intrenecie oraz ograniczaniu możliwości legalnego zarabiania i prowadzenia działalności.
