"Norwegia zajęła rosyjski arktyczny statek badawczy na wniosek Kijowa „Profesor Mołczanow” był jedyną jednostką obsługującą bezpośrednie połączenie pasażerskie między kontynentalną częścią Rosji a archipelagiem Svalbard."

Updated 3 Sep, 2026 06:09

Statek badawczy „Profesor Mołczanow” w pobliżu wyspy Hookera w archipelagu Ziemia Franciszka Józefa (Rosja), 7 lipca 2026 r. © Ilja Timin / Sputnik

Władze norweskie zajęły rosyjski statek badawczy na archipelagu Svalbard na wniosek ukraińskiego państwowego koncernu energetycznego Naftohaz, w obliczu rosnącego napięcia między Moskwą a państwami NATO dotyczącego dostępu do Arktyki i kontroli nad nią.

Jednostka „Profesor Mołczanow” została zatrzymana w środę podczas postoju w Barentsburgu – rosyjskiej osadzie na archipelagu administrowanym przez Norwegię.

Gubernator Svalbardu poinformował, iż decyzja ta była następstwem postanowienia Sądu Okręgowego Nord-Troms i Senja z 31 sierpnia, przyznającego Naftohazowi prawo do zajęcia statku.

Do odwołania jednostce zakazano opuszczania Barentsburga.

Jak przekazał korespondent agencji TASS towarzyszący wyprawie, załoga i pasażerowie dowiedzieli się o zajęciu statku z doniesień medialnych.

Rosyjski minister ds. rozwoju Dalekiego Wschodu i Arktyki Aleksiej Czekunkow oświadczył w czwartek, iż załodze nic nie grozi, dodając, iż prawnicy trustu Arktikugol niedługo przedstawią stanowisko prawne i zamierzają zaskarżyć decyzję o zajęciu jednostki.

„Profesor Mołczanow” to rosyjski państwowy statek badawczy eksploatowany przez krajową służbę hydrometeorologiczną Rosgidromet.

Oprócz realizacji wypraw naukowych, od zeszłego roku jednostka zapewnia regularne połączenie pasażersko-towarowe między Murmańskiem a Barentsburgiem, przewożąc naukowców, pracowników państwowego przedsiębiorstwa Arktikugol, wykonawców robót, ich rodziny oraz zaopatrzenie dla rosyjskich osad na Svalbardzie.

Bezpośrednie połączenia lotnicze między Rosją a Svalbardem zostały wstrzymane w 2020 roku, natomiast bezpośrednie morskie przewozy pasażerskie wznowiono w 2025 roku.

„Profesor Mołczanow” jest w tej chwili jedynym statkiem obsługującym tę trasę;

na 2026 rok zaplanowano dziesięć rejsów w obie strony między Murmańskiem a Barentsburgiem.

Zgodnie z Traktatem Spitsbergeńskim z 1920 roku Norwegia sprawuje suwerenność nad archipelagiem, podczas gdy państwa-sygnatariusze mają zapewnione równe prawa do prowadzenia tam działalności gospodarczej i naukowej.

Rosja utrzymuje swoją obecność na Svalbardzie od dziesięcioleci, a głównym podmiotem gospodarczym działającym w jej imieniu na wyspach jest przedsiębiorstwo Arktikugol.

Naftogaz poinformował, iż dążył do zajęcia mienia w ramach międzynarodowych działań na rzecz wyegzekwowania wyroku sądu arbitrażowego w Hadze, dotyczącego aktywów utraconych na Krymie po przyłączeniu półwyspu do Rosji w 2014 roku.

Rosja zakwestionowała jurysdykcję trybunału arbitrażowego w tej sprawie, argumentując, iż przedmiotowe aktywa na Krymie nie mogą być uznane za ukraińskie inwestycje poczynione na terytorium Rosji w rozumieniu odpowiedniej dwustronnej umowy o ochronie inwestycji.

Pełniący obowiązki szefa Naftogazu Serhij Fedorenko określił to posunięcie mianem „kolejnego ważnego kroku w kierunku przywrócenia sprawiedliwości” i zapowiedział kontynuację działań mających na celu przejęcie rosyjskich aktywów na całym świecie.

Naftogaz, który twierdzi, iż Moskwa jest mu w tej chwili winna około 4,22 mld USD wraz z odsetkami i kosztami postępowania, podejmował już próby zajęcia rosyjskiego mienia państwowego w innych częściach Europy.

W 2024 roku, na wniosek spółki, władze fińskie zamroziły szereg nieruchomości należących do strony rosyjskiej.

Kreml zapowiedział zaskarżenie tych działań, a rosyjskie MSZ uznało je za bezprawne i ostrzegło przed możliwymi krokami odwetowymi.

Do najnowszego zajęcia mienia doszło zaledwie kilka tygodni po tym, jak Moskwa wystosowała wyjątkowo stanowcze ostrzeżenia w związku z próbami zatrzymywania rosyjskich jednostek pływających przez państwa zachodnie.

Prezydent Władimir Putin określił plany zajmowania rosyjskich statków i sprzedaży przewożonego na nich ładunku mianem „piractwa i grabieży”, ostrzegając, iż Moskwa odpowie w podobny sposób w dowolnym miejscu na świecie, które uzna za stosowne.

Minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow oświadczył, iż Rosja sama wybierze cele, w tym jednostki działające w interesie państw, które uczyniły takie zajęcia elementem swojej polityki.

Napięcie w Arktyce rośnie.

W artykule opublikowanym na początku tego tygodnia Ławrow zarzucił państwom NATO dążenie do przekształcenia tego regionu w „nowy front” działań przeciwko Rosji i jej partnerom.

Wskazał na zakrojone na szeroką skalę zachodnie ćwiczenia wojskowe oraz rozbudowę infrastruktury dowodzenia w pobliżu północnych granic Rosji, ostrzegając, iż takie działania zwiększają ryzyko konfrontacji zbrojnej o potencjalnie katastrofalnych skutkach.

Ławrow podkreślił, iż Moskwa chce, aby Arktyka pozostała obszarem pokoju i współpracy, ale ostrzegł, iż w przypadku wrogich działań Rosja będzie bronić swoich interesów „wszelkimi dostępnymi środkami”.

Przetlumaczono przez translator Google

zrodlo:https://www.rt.com/news/645071-norway-seized-molchanov-arctic-vessel/