Laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki prof. Anne L’Huillier otrzymała 16 listopada 2026 r. tytuł Doktora Honoris Causa Wojskowej Akademii Technicznej. Uczelnia uhonorowała badaczkę za wybitne osiągnięcia naukowe dotyczące oddziaływania promieniowania laserowego z materią i wytwarzania laserem ultrakrótkich impulsów, pionierskie wizje dotyczące zastosowania laserów w nauce oraz za wielkie zaangażowanie w kształcenie i rozwój kadry naukowej, również z WAT.
ATTOSEKUNDOWE IMPULSY ŚWIATŁA
Prof. Anne L’Huillier w swoim wystąpieniu zaakcentowała długoletnią i udaną współpracę naukową z polskimi badaczami, w tym z Wojskowej Akademii Technicznej. Wspominała, iż w wieku 14 lat odbyła swoją pierwszą podróż zagraniczną – właśnie do Warszawy. „Polską gościnność wspominam z ogromną radością! 54 lata później znów jestem w Warszawie, gdzie otrzymuję tytuł Doktora Honoris Causa Wojskowej Akademii Technicznej. Dziękuję za ten niesamowity zaszczyt, za owocną współpracę naukową trwającą przez wiele lat oraz za Waszą wspaniałą gościnność!” – powiedziała Noblistka. Dodała, iż tym razem w Polsce odwiedziła m.in. Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, która była dla niej zawsze istotną inspiracją. Profesor wygłosiła wykład pt. „Attosekundowe impulsy światła”.
WSPÓŁPRACA WAT Z NOBLISTKĄ
Rektor-Komendant WAT gen. bryg. prof. dr hab. inż. Przemysław Wachulak przyznał, iż prof. Anne L’Huillier od wielu lat stanowi inspirację dla naukowców Wojskowej Akademii Technicznej, a zespoły badawcze WAT miały zaszczyt współpracować z Noblistką przy europejskim projekcie o przełomowym znaczeniu dla światowej nauki – Laserlab-Europe. Zaznaczył też, iż uroczystość stanowi część obchodów jubileuszu 75-lecia Uczelni. „Nadając tytuł doktora honoris causa, pragniemy uhonorować wybitne osiągnięcia naukowe Profesor Anne L’Huillier w dziedzinie oddziaływania promieniowania laserowego z materią. Jej przełomowe badania nad ultrakrótkimi impulsami świetlnymi, a także niezwykłe zaangażowanie w kształcenie studentów i rozwój kadry akademickiej zasługują na najwyższy szacunek” – ocenił Generał.
Rektor dodał, iż naukowcy WAT, przede wszystkim z Instytutu Optoelektroniki, mają przywilej współpracy z Profesor L’Huillier i jej zespołem badawczym od co najmniej 15 lat. Metoda generacji wysokich harmonicznych zainspirowała naukowców WAT do opracowania nowej techniki wytwarzania promieniowania rentgenowskiego poprzez naświetlanie impulsowym laserem tarcz gazowych. Źródła promieniowania rentgenowskiego i skrajnego ultrafioletu (EUV) opracowane w WAT znalazły liczne zastosowania w nauce i technice. Ponadto młodzi badacze z Polski, w tym kilkoro z Wojskowej Akademii Technicznej, zdobyli wybitne doświadczenie, będąc częścią zespołu badawczego prof. Anne L’Huillier.
„Eksperymenty prowadzone przez Panią Profesor i jej zespół na Uniwersytecie w Lund umożliwiły śledzenie procesów zachodzących w atomach i cząsteczkach w ekstremalnie krótkich skalach czasowych. Ludzkość zyskała technologię porównywalną do bardzo szybkiej ››kamery‹‹, zdolnej rejestrować dynamikę elektronów. W praktyce pozwala to na rozwój precyzyjnych i szybkich technik obrazowania, metod pump-probe oraz narzędzi diagnostycznych do badania procesów fizycznych zachodzących w materii” – podsumował gen. bryg. prof. Przemysław Wachulak. Rektor podziękował profesor Anne L’Huillier za wpływ, jaki na prace prowadzone w WAT wywarły wyniki jej badań naukowych i wyraził nadzieję, iż dalsza kooperacja z Akademią przyniesie kolejne wspólne, wartościowe inicjatywy.
Prorektor ds. naukowych WAT prof. dr hab. inż. Janusz Bogusz odczytał uchwałę Senatu WAT i zaprezentował drogę do nadania godności Doktora Honoris Causa prof. Anne L’Huillier. O tytuł DHC wnioskował Instytutu Optoelektroniki WAT pod dyrekcją dr. hab. inż. Krzysztofa Kopczyńskiego, prof. WAT, a kandydaturę Noblistki poparły Uniwersytet Warszawski, Politechnika Wrocławska i Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Na uroczystości gościli recenzenci doktoratu: prof. Czesław Radzewicz, prof. Krzysztof Abramski i prof. Kazimierz Rzążewski. Noblistce towarzyszył mąż prof. Claes-Göran Wahlström, który również współpracuje z badaczami z Wojskowej Akademii Technicznej.
EUROPEJSKI PROJEKT LASERLAB-EUROPE I ROZWÓJ MŁODYCH NAUKOWCÓW
Laudację wygłosił prof. dr hab. inż. Henryk Fiedorowicz, który przybliżył działalność naukową prof. Anne L'Huillier i przypomniał, iż kooperacja badaczy z Instytutu Optoelektroniki WAT z zespołem laserowym Uniwersytetu w Lund prowadzona jest w ramach europejskiego projektu Laserlab-Europe i dotyczy wytwarzania harmonicznych wysokiego rzędu oraz generacji impulsów promieniowania w zakresie attosekundowym. w tej chwili w Instytucie Optoelektroniki WAT budowane jest źródło ultrakrótkich impulsów spójnego promieniowania w zakresie widmowym skrajnego nadfioletu EUV, oparte na generacji harmonicznych wysokiego rzędu. Źródło powstaje w ramach projektu PolFEL, realizowanego w Narodowym Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Świerku.
„Równie ważna jest praca badaczki z młodymi ludźmi. W Lund kieruje badaniami, promuje doktorantów i stwarza możliwość pracy naukowcom z różnych krajów, także z Polski. Trzykrotnie uzyskała finansowanie Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Należy do licznych akademii nauk, w tym Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk i amerykańskiej National Academy of Sciences. W latach 2007–2015 zasiadała w Komitecie Noblowskim ds. Fizyki” – wymieniał Promotor doktoratu.
Badaczka posiada Doktoraty Honoris Causa m.in. Université Pierre et Marie Curie, Université Paris-Saclay, Uniwersytetu w Bordeaux i Uniwersytetu w Porto. Do tego grona dołączyła Wojskowa Akademia Techniczna.
Podczas uroczystości dr hab. inż. Krzysztof Kopczyński, Dyrektor Instytutu Optoelektroniki WAT odczytał treść dyplomu w języku łacińskim, a Chór Akademicki wykonał radosne „Vivat Vivat”.
LIST MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
„Nadanie Pani Profesor Anne L’Huillier godności Doktora Honoris Causa Wojskowej Akademii Technicznej jest wyrazem najwyższego akademickiego uznania dla Uczonej, której odkrycia otworzyły przed nauką możliwość obserwowania procesów zachodzących wewnątrz atomów i cząsteczek. To także szczególna chwila dla społeczności Akademii, od wielu lat współpracującej z Panią Profesor i korzystającej z inspiracji płynących z jej badań” – napisał Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz w liście odczytanym przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Szkolnictwa Wojskowego MON prof. dr. hab. Leszka Wieczorka. Wymieniając zasługi naukowe laureatki honorowego doktoratu, Wicepremier podkreślił znaczenie rozwoju nauk ścisłych oraz zaawansowanych technologii dla bezpieczeństwa państwa. „Fotonika, technologie laserowe, nowoczesne materiały i precyzyjne metody pomiarowe współtworzą potencjał innowacyjny, od którego zależy zdolność państwa do podejmowania współczesnych wyzwań” – napisał Szef MON.
KONCERT CHOPINOWSKI DEDYKOWANY NOBLISTCE
Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości odśpiewano „Pieśń Reprezentacyjną Wojska Polskiego” i odprowadzono sztandar Wojskowej Akademii Technicznej.
Uroczystość uświetnił koncert fortepianowy pt. „Światło, Czas, Ruch, Harmonia” w wykonaniu Andrzeja Wiercińskiego – uczestnika trzech edycji Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Droga artystyczna pianisty związana jest z renomowanymi ośrodkami kształcenia muzycznego w Polsce, Austrii i Wielkiej Brytanii, a działalność wykonawcza obejmuje recitale solowe, występy z orkiestrami, udział w międzynarodowych festiwalach i konkursach oraz współpracę z najważniejszymi instytucjami polskiej kultury muzycznej. Po koncercie Noblistka otrzymała okolicznościowy ryngraf i Medal 75-lecia Wojskowej Akademii Technicznej od Rektora-Komendanta WAT i dokonała wpisu w Księdze Pamiątkowej WAT.
Tekst: Ewa Gmach/ rzecznik prasowy WAT