NASK: algorytmy TikToka „mogą wpływać na postrzeganie Chin w Polsce”. Platforma odrzuca zarzuty

NASK wydał 21 lipca raport, w którym przeanalizował wizerunek Chin kreowany w Polsce przez algorytmy TikToka.

– Kwestia manipulacji treściami na niezachodnich platformach, takich jak międzynarodowa wersja chińskiej platformy Douyin – TikTok – stworzona przez firmę ByteDance w 2017 roku, ma szczególne znaczenie dla zrozumienia wpływu reżimów autorytarnych na dyskurs internetowy w społeczeństwach demokratycznych takich jak Polska – piszą w streszczeniu autorzy raportu.

– Biorąc pod uwagę znaczną liczbę użytkowników platformy TikTok w Polsce, można argumentować, iż manipulacja jej algorytmami ma wpływ na postrzeganie Chińskiej Republiki Ludowej – podkreślili.

Reakcja TikToka

Rzecznik prasowy platformy w komentarzu dla portalu CyberDefence24 stwierdził, iż raport „zawiera szereg wniosków wyciągniętych z wysoce spekulatywnych i teoretycznych argumentów”. Instytutowi zarzucono też „rozpowszechnianie mistyfikacji” na temat TikToka oraz relacji platformy z rządem w Pekinie.

Zachowanie wykazywane przez konta testowe zdaniem TikToka „nie odzwierciedla doświadczeń typowych użytkowników”. Rzecznik chińskiej platformy utrzymuje, iż żaden rząd „nie wpływa na pozycjonowanie treści”, ponieważ silnik rekomendacji „działa niezależnie”, a Pekin „nie posiada w nim udziałów”.

TikTok zarzuca też autorom raportu brak wskaźników rzetelności – np. współczynnik kappa Cohena (pokazujący, na ile niezależnie oceniający materiał widzą go tak samo) – co zdaniem platformy czyni kategoryzację wydźwięku podatną na subiektywną ocenę.

W wątpliwość podano też próbę badania. Rzecznik prasowy platformy stwierdził, iż sześć kont analizujących 20 pierwszych wyników wyszukiwania na sprawdzane frazy ma nie być w stanie „uchwycić złożoności ani różnorodności rekomendacji pokazywanych użytkownikom w Polsce”.

– Sami autorzy przyznają, iż tak mała próba jest niewystarczająca do wyciągnięcia jednoznacznych wniosków na temat całości treści dostępnych na platformie – podkreślono w komentarzu TikToka.

Niemniej TikTok zapowiedział „pełną gotowość” do współpracy z NASK oraz szczegółowej analizy wyników raportu.

Niewyjaśnione pochodzenie kanału Tymonizm

Redakcja „Kontrabandy” zwróciła się do TikToka z dodatkowymi pytaniami, w tym o kanał Tymonizm – wymieniony w raporcie NASK jako „należący do Jianga Tianyue, pracownika China Media Group, chińskiego konglomeratu medialnego podlegającego Wydziałowi Propagandy Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin”.

W przesłanej mailowo odpowiedzi TikTok wskazał, iż oznacza media powiązane ze strukturami państwowymi, ale nie identyfikuje jako takich pracowników, których pracodawcy mają powiązania z rządem.

Redakcja sprawdziła profile należące do osoby podpisującej się jako Tymonizm na TikToku i YouTube’ie – na obu platformach kanał nie nosił oznaczenia wskazującego na powiązania z mediami państwowymi.

Zapytany telefonicznie, czy TikTok weryfikował tożsamość osoby stojącej za kanałem, rzecznik platformy odpowiedział na pytanie w podobny sposób, jak w e-mailu.

O źródło identyfikacji twórcy tego kanału redakcja zadała pytania również samemu instytutowi. W przesłanym oświadczeniu podległy pod NASK Ośrodek Analizy Dezinformacji nie odniósł się do tego pytania wprost. Wskazano jedynie, iż „w raporcie zawarto szczegółowe wyjaśnienia dotyczące zagadnień budzących wątpliwości”, a wnioski oparto na „twardych danych liczbowych”.

Z tego względu nie byliśmy w stanie niezależnie zweryfikować powiązań Jianga Tianyue z kanałem Tymonizm.

Raporty o operacjach wpływu na opinię publiczną na TikToku

Rzecznik w odpowiedzi odwołał się do zasad TikToka dotyczących integralności i autentyczności, zabraniających m.in. skoordynowanych prób wpływania na opinię publiczną, oraz do raportów egzekwowania wytycznych społeczności, w których – jak podano – ujawniano operacje wpływu prowadzone przez Chiny.

TikTok rzeczywiście ujawnił przynajmniej jedną taką sieć. W maju 2024 roku firma po raz pierwszy poinformowała o powstrzymaniu takiej operacji wpływu. Usunięto wtedy 16 kont z ponad 110 tys. obserwujących łącznie, promujących „pozytywną narrację o Chinach” wśród amerykańskich odbiorców.

W pierwszych czterech miesiącach 2024 roku powstrzymano w sumie 15 takich operacji, w których funkcjonowało 3 001 kont łącznie – podawał na swojej stronie informacyjnej TikTok. Nie podano jednak, z których państw pochodziło najwięcej takiego typu skoordynowanych działań.

Źródła

Zdjęcie tytułowe zostało zrobione przez Solen Feyissę i jest ono dostępne na Wikimedia Commons na licencji CC BY-SA 2.0 Generic. Treść artykułu powstała na podstawie własnych oraz zewnętrznych źródeł tekstowych i/lub audiowizualnych, wymienionych poniżej: