Na granicy stratosfery

W szeregach plutonu Pathfinder, działającego w strukturach 6 Batalionu Dowodzenia, służy kilkudziesięciu żołnierzy. Żeby dostać się do niego, nie wystarczy dobrze skakać. – Szukamy ludzi gotowych podjąć wyzwanie i przejść trudny proces kwalifikacji. To m.in. długotrwały marsz survivalowy na orientację, badania psychologiczne i egzaminy sprawnościowe – tłumaczy por. Magdalena Trzebińska-Gawin, oficer prasowy 6 Brygady Powietrznodesantowej.

Historia plutonu Pathfinder w 6 Batalionie Dowodzenia zaczęła się od potrzeby rozwinięcia nowych zdolności powietrznodesantowych. – Od 2010 roku zaczęliśmy budować kompetencje, które pozwalały wykonywać skoki z dużych wysokości. Najpierw były badania w WIML-u, później zdobywanie wiedzy i sprzętu od jednostek specjalnych, takich jak GROM czy Jednostka Wojskowa Komandosów. Krok po kroku tworzyliśmy własne procedury i budowaliśmy zespół ludzi gotowych do działań na poziomie międzynarodowym – dodaje instruktor.

Dziś pathfinderzy są gotowi do wykonywania skoków HALO/HAHO z wysokości choćby 10 tys. metrów. Ich zadaniem jest przygotowanie zrzutowisk i rozpoznanie terenu jeszcze przed desantem sił głównych. Działają skrycie, najczęściej nocą. To oni jako pierwsi pojawiają się w rejonie operacji i zabezpieczają miejsce dla kolejnych pododdziałów.

– Proces szkolenia chłopaków z grupy pathfinderów jest długi, mozolny i bardzo wymagający. To nie jest praca dla jednej osoby – poświęcić musi się cały zespół – przyznaje szef Zespołu Spadochronowo-Desantowego w 6 Batalionie Dowodzenia. I dodaje, iż umiejętności pathfinderów mogą być wykorzystywane także poza typowym polem walki – w sytuacjach kryzysowych, katastrofach czy zdarzeniach wymagających szybkiego dotarcia do trudno dostępnego terenu. Tam, gdzie zawodzi standardowa logistyka, a liczy się czas.

Tysiące metrów nad ziemią

– Strach zawsze jest. Wydaje mi się, iż nie ma ludzi, którzy się nie boją takich skoków – zwłaszcza wysokich, wykonywanych w pełnym oporządzeniu taktycznym – przyznaje „Kapo”. Zaznacza, iż po to właśnie są szkolenia, procedury i setki godzin przygotowań, by mimo tego stresu działać skutecznie i bezpiecznie.

HALO/HAHO to skoki z wysokości 7–10 tys. metrów. W praktyce oznacza to warunki, które przypominają granicę stratosfery. Temperatura może spadać do minus 50 st. C, a bez aparatury tlenowej organizm bardzo gwałtownie traci wydolność. Dlatego powyżej 4 tys. metrów każdy skoczek musi korzystać z tlenu, a cały system przygotowania obejmuje nie tylko spadochron, ale także maski, butle i procedury awaryjne. – Przygotowanie do skoku z tlenem jest zdecydowanie dłuższe i bardziej złożone niż w przypadku innych skoków. Jest więcej elementów ryzykownych, które mogą pójść nie tak, dlatego ogromny nacisk kładzie się na przygotowanie naziemne i bardzo dokładne sprawdzenie sprzętu – mówi instruktor Zespołu Zabezpieczenia Spadochronowo-Desantowego.

W praktyce jeden skok poprzedza 10–12 godzin pracy. Każdy wymaga innego przygotowania. Czasem trzeba być gotowym na dzień lub dwa bytowania w terenie. Z całym ciężarem na plecach. – Ostatnio miałem na sobie około 60 kg sprzętu. Po lądowaniu bierzesz to wszystko na plecy i po prostu idziesz dalej – wspomina „Kapo”, dowódca drużyny. Skoczek zabiera ze sobą nie tylko spadochron, ale także wyposażenie nawigacyjne oraz amunicję – wszystko waży choćby 140 kg. – Ćwiczymy dokładnie tak, jakbyśmy mieli walczyć. Nie mamy tutaj żadnej taryfy ulgowej ani ziemi wyłożonej poduszkami. Wszystko odbywa się w możliwie najbardziej realnych warunkach bojowych – od przygotowania sprzętu i ubierania się, przez przelot, aż po działania już w rejonie ćwiczeń – przyznaje szef zespołu spadochronowego. Dlatego do takich skoków dopuszczani są wyłącznie najlepiej przygotowani żołnierze. – Świeżo wyszkoleni mają zwykle około stu skoków i dopiero wtedy są gotowi do wykonywania takich zadań.

– Skoki HAHO/HALO pozwalają działać dyskretnie i skutecznie. Dzięki nim samolot może przelecieć niezauważony, a żołnierze są w stanie dotrzeć do celu bez wykrycia, czyli znaleźć się w miejscu, w którym przeciwnik się nas nie spodziewa – tłumaczy instruktor spadochronowy z 6 Batalionu Dowodzenia i przyznaje, iż największym wyzwaniem są skoki HAHO, podczas których przez długi czas trzeba szybować pod czaszą spadochronu. – One są bardzo męczące. Jest zimno i niewygodnie. Ale jeżeli wszystko się uda, satysfakcja jest ogromna. Te przeloty z tlenem w ogóle dają największą satysfakcję, bo tak naprawdę w wojskowym spadochroniarstwie nie ma już nic bardziej wymagającego – dodaje.

Ramię w ramię z sojusznikami

– To profesjonaliści, najlepsi w swojej dziedzinie. Niezależnie od tego, czy obok stoją polscy żołnierze, Amerykanie, Brytyjczycy, czy spadochroniarze z innych państw NATO – słyszymy od instruktorów plutonu Pathfinder, którzy niedawno wrócili z Bornholmu. Duńska wyspa była jednym z miejsc ćwiczeń NATO „Baltic Shield ‘26”, podczas których żołnierze z państw Sojuszu Północnoatlantyckiego ćwiczyli działania desantowe, powietrznodesantowe i obronne na Bałtyku. – Warunki były wymagające. Bornholm – choć niewielki – okazał się trudnym miejscem działania. Mało zróżnicowany teren i ograniczona przestrzeń sprawiały, iż każdy ruch trzeba było dokładnie planować – opowiada „Kapo”. Jak dodaje, podczas samego skoku emocje schodzą na dalszy plan: – Przy takich wysokich skokach zostaje przede wszystkim skupienie na zadaniu i na tym, żeby wszystko wykonać sprawnie i bezpiecznie.

Jednym z elementów ćwiczeń był nocny desant pathfinderów z 6 Brygady Powietrznodesantowej. Część żołnierzy wykonała skok z wysokości 4 tys. metrów, druga grupa z ponad 7 tys. z użyciem aparatury tlenowej. Każde międzynarodowe ćwiczenia rozpoczynają się zresztą podobnie – ciszę przecina huk samolotu, a chwilę później w powietrzu pojawiają się pathfinderzy. – To zawsze robi wielkie wrażenie – nie tylko ze względu na widowiskowe skoki, ale przede wszystkim profesjonalizm i sposób współpracy żołnierzy – mówi por. Magdalena Trzebińska-Gawin, oficer prasowy 6 Brygady.

HALO i HAHO to nie tylko efektowne skoki. Każdy element, od sprawdzenia sprzętu do otwarcia czaszy, trzeba wykonać z maksymalną precyzją. Najmniejszy błąd może wpłynąć na powodzenie całej operacji.