Marcin Bogdan: Ja was widziałem w metra wagonie
Trybunał Konstytucyjny mieści się przy alei Szucha, na obrzeżach Śródmieścia. To praktycznie centrum Warszawy. Trudno tu o miejsce do parkowania, szczególnie gdy wokół rozlokowane są uzbrojone po zęby oddziały policji. Dlatego pod Trybunał postanowiłem dojeżdżać metrem. Jazda
środkami lokomocji to czas na przemyślenia, ale także dobry czas na obserwacje. Człowiek dostrzega wtedy to, co mu umyka, uchodzi jego uwadze, gdy koncentruje się na prowadzeniu samochodu.

Jadąc metrem pod Trybunał, przypomniałem sobie słowa satyrycznej piosenki napisanej w czasach PRL-u przez Zenona Laskowika, a brawurowo wykonywanej przez Bohdana Smolenia:
„Ja was widziałem o świcie w tramwaju,
Bo powracałem luźno sobie z balu”
Zacząłem więc rozglądać się i przyglądać moim współpasażerom. Zobaczyłem człowieka całkowicie wymalowanego na zielono. Wszystkie widoczne części ciała, w tym cała twarz i szyja, były pokryte zieloną farbą. Bardziej przypominał mumię niż żywego człowieka. Potem spostrzegłem dziewczynę, też wymalowaną, ale nie tyle na zielono, co wyzywająco. Na sobie miała getry w kolorach tęczy oraz tęczowe majtki. Można to było dostrzec bez specjalnego podglądania, gdyż mimo chłodnego listopadowego dnia zapomniała prawdopodobnie założyć spódnicę. I tak, rozglądając się wokół i parafrazując piosenkę śpiewaną przez Smolenia, pomyślałem sobie:
Ja was widziałem w metra wagonie,
gdy jechałem, by stanąć w Trybunału obronie.
I wtedy poczułem potrzebę, żeby podejść do tych ludzi, podejść do tego człowieka, do tej dziewczyny, podejść do innych pasażerów warszawskiego metra i spytać, co sądzą o siłowym zajęciu Trybunału Konstytucyjnego. Spytać też, na kogo głosowali w ostatnich wyborach i jak oceniają bieżące działania rządu. Pomyślałem jednak, iż nie ma potrzeby do nich podchodzić, iż nie ma sensu zadawać tych pytań, gdyż oni mają odpowiedzi na nurtujące mnie pytania wypisane, czy raczej wymalowane, na twarzach. Zamiast zadawania tych pytań nasunęła mi się gorzka refleksja:
Ja was widziałem w metra wagonie,
żyjecie w swoich bańkach, a tu Polska tonie
jak trzy małpki w Nikkō: uszy zatykacie,
oczy zasłaniacie, usta zamykacie,
czy wam mózgi tak wyprano,
czy resztki godności odebrano?
W piosence śpiewanej przez Bohdana Smolenia zawarta była głęboka ironia. Ludzie jadący o świcie do pracy patrzyli ze smutkiem na otaczającą ich siermiężną rzeczywistość PRL-u. Propagandowy przekaz komunistycznych mediów nijak się miał do obrazu widzianego z okna tramwaju.
„Za oknami świta,
Widać, iż rozkwita,
Rosną domy z prawej,
Z lewej beton też...
Przecie to jest nasza,
Duma pospolita,
A wy jacyś tacy...
Toż to przecie grzech”.
Jest takie gorzkie powiedzenie, iż ludzie w demokracji socjalistycznej bali się mówić, co myślą, zaś teraz, w demokracji warczącej, ludzie boją się myśleć. Patrząc przez okna tramwaju, konfrontowali rzeczywistość z komunistyczną propagandą. Co innego słyszeli w mediach, co innego widzieli na własne oczy. Teraz nie patrzą przez okna tramwaju, teraz patrzą przez okna metra. Patrzą i widzą:
Za oknami metra betonowa ściana
surowa i pusta, niepomalowana,
peron czasem z lewej, czasem z prawej też,
gdzie jest stacja Polska, czy ty o tym wiesz?
Duża część społeczeństwa nie wie, gdzie jest stacja Polska. Duża część społeczeństwa choćby nie wie, w którą jedzie stronę. jeżeli wysiądą na stacji Polska, to raczej przypadkiem. A jeżeli wysiądą, to czy zechcą wyjść z metra, czy zechcą wyjść z bańki nierzeczywistości, w której uwili sobie swoje gniazdka? jeżeli wysiądą, to tylko dlatego, iż to będzie dla nich stacja przesiadkowa. Stacja przesiadkowa do dalszej podróży, podróży bez celu, podróży bez sensu. Bo uwierzyli, iż liczy się to, iż jadą, a nie to, dokąd jadą. Wracając spod Trybunału Konstytucyjnego, miałem przed oczami dwa światy. Widziałem heroicznych obrońców Trybunału, trwających, dzień i noc, w zimnie i słocie, na straży prawa, na straży wartości. Widziałem obrońców wolnej Polski. Ale widziałem też tych, którym wystarczy widoczna z okien metra betonowa ściana, surowa i pusta, niepomalowana. Zamiast malować świat dookoła na barwy biało-czerwone, na barwy niezwyciężone, ulegli ułudzie pozornej wolności, zamalowując sobie twarze na zielono, maskując bezbarwność swojego życia kolorami tęczy. I znowu przyszły mi na myśl słowa piosenki, słowa, których nie musiałem parafrazować, słowa, które niestety cały czas są aktualne:
„Coś się z narodem dzieje niedobrego”
Jedna Polska, a dwa światy. Jeden, który widziałem na Szucha, pod Trybunałem, i ten drugi świat, który widziałem w metra wagonie. Te słowa, ta myśl, iż „coś się z narodem dzieje niedobrego”, towarzyszyła mi przez całą drogę powrotną. Kiedy wróciłem do domu, ktoś mi przysłał wiadomość, a adekwatnie link. Link do kazania wygłoszonego przez kardynała Roberta Saraha. Był już listopad, kazanie zaś zostało wygłoszone 15 sierpnia, podczas Mszy Świętej odprawionej w Gdańsku dla uczestników festiwalu „Prosta droga do Boga”. W głowie ciągle kołatała się ta myśl, iż coś się z narodem dzieje niedobrego. Zamiast szukać odpowiedzi na to pytanie, zacząłem czytać słowa kazania kardynała Saraha:
„I właśnie w tym miejscu pamięć o 1920 roku stawia dziś Polsce kolejne pytanie: co robisz z wolnością, która została ci darowana? Wolność nigdy nie jest zdobyta raz na zawsze. Można stracić kraj pod nawałem obcej armii, ale można też stracić wewnętrznie to, o co walczyły poprzednie pokolenia. Naród może zachować swoje granice i zapomnieć o własnej duszy: i to być może najbardziej ciche ze wszystkich niebezpieczeństw. Ci, którzy bronili Warszawy, mieli za sobą sto dwadzieścia trzy lata niewoli, a przed sobą dzieci, którym chcieli zostawić wolną ojczyznę. A my, co chcemy przekazać? Naród nie żyje samym chlebem: żyje także pamięcią, wiernością, rodziną, prawdą i wiarą, ale przede wszystkim: «każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych» [Mt 4, 4]”.
Ja was widziałem w metra wagonie. Polsko, co robisz z wolnością, która została ci darowana? Co robisz?
Marcin Bogdan
Osoby, które są zainteresowane posiadaniem książki, prosimy o dobrowolną wpłatę na cele statutowe Stowarzyszenia Solidarni2010 oraz złożenie zamówienia na adres [email protected], podając jednocześnie informację na jaki adres ma być wysłana przesyłka. W przypadku odbioru w paczkomacie, prosimy o podanie nr telefonu i miejsca odbioru.
Oto nr konta:
67 2490 0005 0000 4520 4582 2486
Książka wydana została staraniem i środkami członków Stowarzyszenia Solidarni 2010 w ramach działań statutowych.








