Saeima 29 października 2026 roku uchwaliła przepisy precyzujące, kiedy łotewscy pogranicznicy mogą zastosować siłę, wyposażenie specjalne, broń lub psa służbowego w obronie posterunków i urządzeń na granicy. Gdy uprzedzenie napastnika nie będzie możliwe, dopuszczono działanie bez ostrzeżenia. Europoseł Marcin Sypniewski postuluje równie czytelne reguły dla służb w Polsce.
Ryga porządkuje zasady działania
Łotewscy posłowie możliwie jak najszybciej zmienili ustawę regulującą pracę Państwowej Straży Granicznej oraz powiązane przepisy proceduralne. Katalog dostępnych środków obejmuje siłę fizyczną, techniki obezwładniania, sprzęt specjalny, broń i wykorzystanie wyszkolonego psa. Funkcjonariusz może po nie sięgnąć, gdy odpiera zamach na chroniony obiekt straży albo element zabezpieczeń granicznych.
Komunikat Saeimy opisuje zakres przyjętej nowelizacji i wyjaśnia, iż dotychczas brakowało przepisu odnoszącego się bezpośrednio do takiego ataku. Ustawodawca dopisał również wyjątek od obowiązku ostrzegania przed użyciem broni, gdy realia zdarzenia nie pozwalają na uprzedzenie. Jest to uprawnienie związane z konkretną sytuacją, a nie blankietowa zgoda na dowolne działanie.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Łotwy wiąże reformę z instrumentalnym kierowaniem migrantów na granicę oraz z rozwojem nowych metod destabilizacji. Oficjalne uzasadnienie resortu akcentuje szybszą reakcję i mocniejsze zabezpieczenie prawne ludzi pełniących służbę. Ryga uznała, iż wschodnia flanka wymaga precyzyjnych norm, zanim dojdzie do kolejnej niebezpiecznej próby.
Polski postulat Sypniewskiego
Marcin Sypniewski, europoseł Konfederacji, wykorzystał decyzję Łotwy jako punkt odniesienia dla Warszawy. „Ochrona granic to podstawowy obowiązek państwa” stwierdził w materiale opublikowanym przez jego partię. Polityk oczekuje, iż polscy mundurowi otrzymają możliwość stanowczej reakcji w granicach prawa i nie będą ponosić niesłusznych następstw za adekwatne wykonanie zadania.
W swoim apelu odniósł się do przemocy kierowanej przeciw żołnierzom, niszczenia bariery i grupowych prób przedarcia się przez granicę. Nie przedstawił gotowych przepisów ani pełnej analizy obu systemów prawnych. Jego wystąpienie należy więc traktować jako wezwanie do przeglądu polskich regulacji, a nie dowód, iż rozwiązania obu państw można skopiować punkt po punkcie.
Tło jest poważne. Incydenty na odcinku polsko-białoruskim realizowane są od lat i służą sprawdzaniu ludzi, zapory oraz procedur. Łotewskie służby mierzą się z podobną pomysłowością organizatorów nielegalnego przekraczania granicy. Latem znalazły tunel biegnący spod terytorium Białorusi, wykorzystany do przerzutu grupy osób.
Jasne prawo chroni państwo i człowieka
Polskie władze powinny zbadać łotewski model wraz z bezpiecznikami, odpowiedzialnością dowódców i zasadami kontroli każdego przypadku użycia siły. Potrzebna jest proporcjonalność oraz pełne poszanowanie ludzkiej godności. Potrzebna jest też pewność, iż strażnik lub żołnierz nie zostanie sam z niejasnym przepisem podczas napaści na posterunek, urządzenie techniczne czy patrol.
Odcinek z Białorusią jest zarazem granicą Rzeczypospolitej, NATO i Unii Europejskiej. Skutki przełamania zabezpieczeń ponoszą najpierw mieszkańcy Polski i polskie służby. Instytucje unijne mogą wspierać ochronę zewnętrznej granicy, ale nie zdejmą z władz w Warszawie odpowiedzialności za ustawę, szkolenie i wyposażenie. Tu rozstrzyga się wiarygodność państwa oraz bezpieczeństwo Polaków.
Źródła: Saeima Republiki Łotewskiej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Łotwy, Konfederacja.
Źródło: Konfederacja (FB)
