Koniuszewski: Światowiec z czworaków

To bardzo stare określenie. Dziś adekwatnie prawie nie używane. W czasach gospodarki folwarcznej był to rodzaj pomieszczeń mieszkalnych dla służby danego ziemskiego majątku, którą wiejscy gospodarze, adekwatne pogardliwie, nazywali fornalami.

Czworak to szeregowa zabudowa o parterowym charakterze, z osobnym wejściem dla wszystkich takiego lokalu. w tej chwili w czworakach (szeregówkach) i dwojakach (bliźniaki) mieszka średnia klasa społeczna. Ci, którzy stanowią podstawę współczesnej struktury społecznej, tak to się wszystko zmieniło. Albo i nie? Ponadto widzimy, iż dzierżyciele tego miana przynależeli kiedyś do tak zwanych dołów społecznych, a w socjologiczno – politologicznym ujęciu nie stanowili choćby warstwy, czy klasy. Dzisiaj żyjemy w zupełnie innych czasach, ale czy do końca rzeczywiście tak jest? Czy może to trochę kwestia tylko kostiumów i konwencji? Zacznijmy od tego, iż współczesny masowy człowiek adekwatnie już nie musi mozolnie i ciężko pracować, ale by nie było mu tak lekko i niebiańsko, przede wszystkim jest zabiegany, pozostając w ustawicznym ruchu. Ciągłe gorączkowe krzątanie i te jego nerwowe odruchy. To taka swoista i przyrodzona, czyli nieusuwalna cecha nowożytności. Pęd i pęd, ustawiczny i bez odpoczynku. Interesująca obserwacja polega na tym, iż do pracy kiedyś był popychany, choćby podobno bity przez ekonoma. Współcześnie ten tyrański nadzór jest anonimowy. I wydaje się, iż mieszkańcy Ziemi działają mechanistycznie, jakby byli poruszani jakoś w niewidzialny sposób. A to ostatecznie tylko działające prawa stada, które zostało w pewnym kierunku popchnięte i skoro tak, to biegnie.

Czy to będzie miało jakiś finał oraz końcowe spełnienie, choćby przez gigantyczną katastrofę – tego adekwatnie nie wiemy. Prognozy – jak to one – są różne. W stosunku do dawnych czasów różnica główna jest taka, iż po globie poruszały się różne stada: od szabrowników po dworzan. Dziś są one połączone w jedno gigantyczne. Jest tak, jak widzimy, gdyż teraźniejsze narzędzia kontroli i nadzoru są wszechstronnie wyrafinowane. Wielka gromada dawnych oficjalistów stała się bezużyteczna, ale ich losy nie są tematem tych roztrząsań. Może innym razem? Wystarczy powiedzieć, iż część z nich musiała dołączyć do podstawowej grupy, inni zaś awansowali. Nic bowiem nie jest aż tak skostniałe, by zmiany były zupełnie zabetonowane. Podążając w tym kierunku rozważmy jeszcze jedno prawidło. jeżeli w istocie tak działają zasady historii, to dlaczego obserwujemy bunty i rewolty o różnym nasileniu? Z prostej przecież przyczyny: życie wcale nie bywa aż tak doskonałe, ludzie nie są bowiem tylko zaprogramowanymi automatami. Ta ich przyrodzona im ruchliwość ma też i tę skazę, iż czasami niektórzy z nich myślą! Myślenie zaś ma swoją cenę. Bywa, iż leje się przez nie krew. Dużo krwi! Tylko bowiem egipskie piramidy są majestatyczne i nieruchome. Nasze natomiast pozostają w ruchu i choćby pomimo solidnej budowy – przewracają się. Wtedy nadchodzą czasy wielkiego regresu i lamentacji. I tak obraca się koło historii, a adekwatnie ruletka!

Antoni Koniuszewski

Myśl Polska, nr 45-46 (8-15.11.2026)