KMT chief's visit to China: Chinese position on fresh beginning in relations with Taiwan

chiny24.com 2 hours ago

Wizyta przewodniczącej Kuomintangu (KMT), Cheng Li-wun, w Chinach kontynentalnych w dniach 7–12 kwietnia 2026 roku została przez chińskie media państwowe przedstawiona jako wydarzenie o znaczeniu wykraczającym poza zwykły kontakt partyjny. Według komunikatów Xinhua i mediów powiązanych z centralnym aparatem partyjnym było to pierwsze od dziesięciu lat spotkanie tej rangi między kierownictwem KPCh i KMT, a zarazem polityczny sygnał, iż Pekin chce ponownie budować kanały komunikacji z tajwańską opozycją uznającą znaczenie tzw. konsensusu z 1992 roku.

Z perspektywy źródeł chińskich wizyta miała trzy równoległe cele.

Po pierwsze, pokazać, iż mimo napięć wojskowych i politycznych po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej wciąż istnieje przestrzeń dla rozmowy.
Po drugie, podkreślić, iż Pekin widzi w Kuomintangu partnera do rozmów, o ile realizowane są one na zasadach odrzucenia niepodległości Tajwanu.
Po trzecie, ogłosić pakiet konkretnych zachęt gospodarczych, transportowych, społecznych i medialnych, które strona chińska przedstawia jako instrument pokojowego zbliżenia.

Trasa wizyty i jej symbolika

Cheng Li-wun odwiedziła Nankin (Nanjing), stolicę prowincji Jiangsu, Szanghaj i Pekin. Już sam układ tej podróży był w chińskiej narracji nośny politycznie. Etap nankiński, obejmujący wizytę w Mauzoleum Sun Jat-sena, miał podkreślać wspólne historyczne dziedzictwo obu partii i odwołanie do republikańskiej tradycji chińskiego nacjonalizmu. Etap szanghajski został wykorzystany do pokazania nowoczesności gospodarki kontynentalnej, od gospodarki niskiego pułapu po przemysł lotniczy. Pekin był oczywiście kulminacją wizyty, czyli spotkaniem z Xi Jinpingiem.

Według Xinhua po przylocie Cheng Li-wun dziękowała Xi Jinpingowi za zaproszenie oraz podkreślała, iż jej podróż ma służyć utrzymaniu pokoju w Cieśninie Tajwańskiej i zwiększeniu dobrobytu ludzi po obu stronach.

W komunikatach chińskich była to jedna z najważniejszych osi całej wizyty: pokój nie jako abstrakcyjne hasło, ale jako warunek rozwoju kontaktów społecznych i gospodarczych.

W Nankinie delegacja KMT złożyła hołd Sun Jat-senowi. Xinhua relacjonowała, iż po ceremonii Cheng Li-wun powiedziała, iż

celem wizyty jest „zasianie ziarna pokoju dla Chińczyków po obu stronach Cieśniny”, które należy wspólnie pielęgnować tak, by wyrosło w „wielkie drzewo”, dające osłonę przyszłym pokoleniom.

Była to jedna z najbardziej obrazowych i zarazem najczęściej przywoływanych wypowiedzi z całego wyjazdu.

Spotkanie z Xi Jinpingiem

Najważniejszym punktem wizyty było spotkanie Cheng Li-wun z Xi Jinpingiem w Pekinie 10 kwietnia. Oficjalny komunikat Xinhua podkreślał, iż ponowne spotkanie liderów KPCh i KMT po dziesięciu latach ma „istotne znaczenie” dla rozwoju relacji między obiema partiami oraz dla stosunków po obu stronach Cieśniny.

Chińskie źródła oficjalne wprost potwierdzają, iż oprócz Xi Jinpinga w spotkaniu uczestniczyli także Wang Huning i Cai Qi.

Wang Huning, jako członek ścisłego kierownictwa KPCh i jedna z kluczowych postaci odpowiedzialnych za linię ideologiczną oraz sprawy polityczne najwyższej wagi, nadawał rozmowie szczególny ciężar polityczny. Obecność Cai Qi również podnosiła rangę wydarzenia. Ponadto w innych oficjalnych relacjach związanych z wizytą potwierdzono istotną rolę Song Tao, szefa Biura ds. Tajwanu przy KC KPCh, który witał delegację w Szanghaju i żegnał ją w Pekinie. W dostępnych głównych komunikatach Xinhua nie ma jednak równie szczegółowego, odrębnego opisu formalnej, dłuższej rozmowy dwustronnej Cheng Li-wun z Song Tao, choć z całości przebiegu wizyty wynika, iż był on jednym z jej najważniejszych gospodarzy po stronie chińskiej.

W praktyce oznacza to, iż z chińskich źródeł można z całą pewnością wskazać następujące nazwiska po stronie kontynentalnej: Xi Jinping, Wang Huning, Cai Qi oraz Song Tao. Oprócz tego delegacja spotykała się z przedstawicielami instytucji i środowisk odwiedzanych podczas pobytu w Nankinie i Szanghaju, ale nie wszystkie takie kontakty zostały równie precyzyjnie opisane personalnie w głównych komunikatach centralnych.

Co powiedział Xi Jinping

Przekaz Xi Jinpinga był spójny z utrwaloną linią Pekinu, ale został ubrany w bardziej koncyliacyjny język niż w typowych komunikatach wojskowo-politycznych. Xi podkreślał, iż niezależnie od zmian sytuacji międzynarodowej i sytuacji w Cieśninie Tajwańskiej nie zmieni się ani trend „wielkiego odrodzenia narodu chińskiego”, ani dążenie ludzi po obu stronach do zbliżenia. W ten sposób łączył kwestię Tajwanu z szerszą narracją narodowego odrodzenia, która od lat stanowi fundament jego politycznej retoryki.

Jednocześnie Xi stwierdził, iż obie strony Cieśniny pragną pokoju, poprawy relacji i lepszego życia, a odpowiedzialność za to spoczywa również na obu partiach. Zadeklarował gotowość do współpracy z Kuomintangiem oraz innymi siłami politycznymi i środowiskami społecznymi na Tajwanie, ale wyłącznie na wspólnej podstawie politycznej, którą Pekin definiuje jako uznanie „konsensusu z 1992 roku” i sprzeciw wobec niepodległości Tajwanu.

(Dygresja: Konsensus z 1992 roku to nieformalne porozumienie między przedstawicielami Chin (ChRL) a Tajwanu (ROC), ustalające, iż obie strony uznają istnienie „jednych Chin”, pozostawiając jednak własną interpretację tego terminu. To bardzo dobry przykład chińskiego pragmatyzmu, trudnego do zrozumienia w zachodnich realiach.)

Xi przedstawił też cztery główne kierunki rozwoju relacji wzajemnych.

Po pierwsze, wzmacnianie wspólnej tożsamości narodowej i kulturowej.
Po drugie, obrona pokojowego rozwoju na podstawie zasady jednych Chin.
Po trzecie, pogłębianie wymiany i integracji dla poprawy warunków życia ludności.
Po czwarte, wspólne uczestnictwo w projekcie „wielkiego odrodzenia narodu chińskiego”.

W języku politycznym Pekinu oznacza to ofertę dialogu, ale dialogu wbudowanego w strategiczny cel przyszłego zjednoczenia.

Co mówiła Cheng Li-wun

W chińskich relacjach Cheng Li-wun była przedstawiana jako polityk akcentująca przede wszystkim pokój, pojednanie, współpracę i budowę trwałych mechanizmów kontaktu. Jej najważniejsze publiczne wypowiedzi zarejestrowane w źródłach chińskich układają się w dość spójny przekaz.

W pierwszym dniu wizyty podkreślała, iż podróż ma służyć utrzymaniu pokoju w Cieśninie Tajwańskiej i zwiększeniu dobrobytu ludzi po obu stronach. W Nankinie mówiła o „zasianiu ziarna pokoju”. W Szanghaju, po serii wizyt gospodarczych i technologicznych, powiedziała z kolei bardzo wyraźnie:

„Pokój jest najpotężniejszy. jeżeli da się pokojowi dość czasu, wszystko jest możliwe”.

Wzywała zarazem, by po obu stronach Cieśniny konsekwentnie gromadzić dobrą wolę i wzajemne zaufanie, a nie pozwalać, by spory polityczne blokowały możliwe formy współpracy.

Podczas spotkania z Xi Jinpingiem Cheng Li-wun, według Xinhua, zadeklarowała, iż KMT i KPCh powinny trzymać się wspólnej podstawy politycznej „konsensusu z 1992 roku” i sprzeciwu wobec niepodległości Tajwanu, wzmacniać zaufanie polityczne oraz rozwijać kontakty społeczne, gospodarcze, lokalne i kulturalne. W chińskiej relacji szczególnie mocno wybrzmiała jej teza, iż obie strony są częścią jednego narodu chińskiego, a kooperacja powinna prowadzić do pokojowego rozwoju relacji i szerzej rozumianego odrodzenia narodu chińskiego.

Warto jednak zaznaczyć, iż wszystkie te wypowiedzi znamy z przekazu chińskich mediów oficjalnych, które dobierają cytaty zgodnie z własną linią redakcyjną i polityczną. Dlatego ich znaczenie należy interpretować ostrożnie: pokazują one rzeczywisty kierunek komunikacyjny wizyty, ale jednocześnie stanowią element szerszej strategii narracyjnej Pekinu.

Szanghaj jako pokaz gospodarczej oferty dla Tajwanu

Bardzo istotna była część szanghajska, ponieważ pozwala zrozumieć, jak Pekin chce dziś rozmawiać z Tajwanem. Nie tylko językiem historii i wielkiej polityki, ale również językiem nowoczesności, technologii i praktycznych korzyści ekonomicznych. Cheng Li-wun odwiedziła siedzibę Meituan, obserwowała usługę dostawy dronem, uczestniczyła w spotkaniu z młodymi ludźmi z obu stron Cieśniny, a następnie odwiedziła port Yangshan oraz instytut projektowy COMAC związany z programami samolotów C909, C919 i C929.

Z perspektywy chińskich mediów przekaz był prosty: kontynent ma skalę, technologię, infrastrukturę i rynek, które mogą być atrakcyjne dla tajwańskich przedsiębiorców, młodzieży i branż kreatywnych. Cheng Li-wun wpisywała się w ten obraz, mówiąc, iż dla Tajwanu cenne są doświadczenia łączenia sektora usług z internetem i sztuczną inteligencją. Oznaczało to, iż pokojowe zbliżenie było w chińskiej narracji przedstawiane nie tylko jako projekt polityczny, ale również jako projekt modernizacyjny.

Dziesięć inicjatyw ogłoszonych przez Chiny

Bezpośrednio po wizycie Cheng Li-wun chińskie władze ogłosiły 10 nowych inicjatyw mających promować wymianę i współpracę z Tajwanem. To właśnie one nadały całej podróży bardzo konkretny wymiar praktyczny.

Nr	Inicjatywa	Znaczenie polityczne i praktyczne
1	Ustanowienie stałego mechanizmu komunikacji między KPCh a KMT	Próba instytucjonalizacji kontaktu partyjnego na bazie „konsensusu z 1992 roku”.
2	Zinstytucjonalizowana platforma wymiany młodzieży między obiema partiami	Coroczne zapraszanie grup młodzieżowych z Tajwanu na kontynent i budowanie trwałych kanałów kontaktu społecznego.
3	Rozwijanie połączeń wody, prądu, gazu i mostowych między wybrzeżem Fujianu a Kinmen i Mazu	Symboliczne oraz infrastrukturalne zbliżanie wysp przybrzeżnych do kontynentu.
4	Normalizacja bezpośrednich pasażerskich połączeń lotniczych przez Cieśninę	Ułatwienie ruchu osobowego, w tym przywracanie lotów do kolejnych miast i wsparcie dla korzystania przez Kinmen z nowego lotniska w Xiamen.
5	Ułatwienia dla importu tajwańskich produktów rolnych i rybnych spełniających normy	Odbudowa części współpracy handlowej w branżach szczególnie ważnych politycznie na Tajwanie.
6	Usprawnienie dostępu dla tajwańskiego rybołówstwa dalekomorskiego	Możliwość tworzenia nabrzeży, miejsc wyładunku i kanałów sprzedaży połowów na kontynencie.
7	Ułatwienia dla rejestracji i importu tajwańskiej żywności	Rozszerzenie dostępu dla tajwańskich producentów spożywczych do rynku kontynentalnego.
8	Tworzenie nowych rynków małego handlu z Tajwanem i wsparcie dla tajwańskich MŚP	Zachęta dla małych i średnich firm do wejścia lub powrotu na rynek chiński.
9	Dopuszczenie „zdrowych” i „właściwie ukierunkowanych” tajwańskich seriali, dokumentów i animacji	Otwarcie kontrolowanego kanału współpracy medialnej i kulturalnej, także przy produkcji krótkich form wideo.
10	Przywracanie pilotażu indywidualnych wyjazdów turystycznych mieszkańców Szanghaju i Fujianu na Tajwan	Sygnał odprężenia w ruchu turystycznym i próba pobudzenia kontaktów międzyludzkich oraz usług.

Warto zwrócić uwagę, iż te działania tworzą dość spójny pakiet. Obejmują politykę partyjną, młodzież, infrastrukturę, transport, handel rolno-spożywczy, rybołówstwo, mały biznes, kulturę i turystykę. To nie jest pojedynczy gest propagandowy, ale raczej próba zbudowania wielokanałowego modelu stopniowego zbliżenia, choć pod warunkiem politycznym wyraźnie określonym przez Pekin.

Czy obie strony zmierzają ku pokojowemu zacieśnianiu relacji?

Na poziomie oficjalnego przekazu chińskiego odpowiedź brzmiałaby: tak. Zarówno retoryka Xi Jinpinga, jak i wypowiedzi Cheng Li-wun przywoływane przez Xinhua, a także sam pakiet dziesięciu inicjatyw, wskazują na próbę stworzenia wrażenia, iż po okresie silnych napięć możliwe jest pokojowe, sukcesywne zacieśnianie relacji. Nie chodzi jednak o symetryczne zbliżenie dwóch równorzędnych podmiotów, ale o model, w którym Pekin oferuje korzyści gospodarcze i społeczne w zamian za akceptację określonej podstawy politycznej.

To zasadnicza różnica. Chińskie źródła przedstawiają wizytę jako proces budowania pokoju i wspólnego dobrobytu, ale robią to w ramach wyraźnie zdefiniowanej architektury politycznej: „jeden naród”, „konsensus z 1992 roku”, sprzeciw wobec niepodległości Tajwanu i docelowo wspólna przyszłość narodowa. Z tego powodu trafniej byłoby mówić nie tyle o neutralnym odprężeniu, ile o warunkowym odprężeniu lub kontrolowanym odmrażaniu relacji z udziałem tej części tajwańskiej sceny politycznej, która godzi się na rozmowę w takich ramach.

Mimo to nie można zignorować samej skali gestów. W warunkach obecnej geopolityki, napięć amerykańsko-chińskich i regularnych kryzysów wokół Cieśniny Tajwańskiej, już samo połączenie spotkania na najwyższym szczeblu, rozbudowanego programu wizyty i pakietu 10 środków stanowi istotny sygnał. Pokazuje ono, iż Pekin nie rezygnuje z twardej presji strategicznej, ale równolegle próbuje odbudowywać miękkie kanały wpływu: gospodarcze, społeczne, kulturalne i partyjne.

Skutki wizyty

Z chińskich źródeł wynika, iż wizyta Cheng Li-wun została starannie wyreżyserowana jako demonstracja możliwości pokojowego dialogu pod warunkiem akceptacji chińskich założeń politycznych. Xi Jinping wykorzystał ją do powtórzenia strategicznych celów Pekinu, natomiast Cheng Li-wun została pokazana jako polityk gotowy mówić o pokoju, zaufaniu i stopniowym odbudowywaniu kontaktów.

Najważniejszym praktycznym skutkiem wizyty nie było jednak samo spotkanie, ale ogłoszenie dziesięciu inicjatyw. To one pokazują, iż Pekin chce przenieść relacje z Tajwanem na poziom bardziej trwałych mechanizmów: od kontaktu partyjnego i młodzieżowego po handel, transport, kulturę i turystykę. jeżeli ten kierunek się utrzyma, można mówić o próbie stopniowego, pokojowego zacieśniania relacji, ale wyłącznie w formule zaprojektowanej przez Chiny kontynentalne i uzależnionej od akceptacji ich warunków politycznych.

Źródła