Islandczycy 29 sierpnia odrzucili wznowienie negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Po przeliczeniu wszystkich głosów 52,8 proc. uczestników referendum wybrało „nie”, a 47,2 proc. „tak”. Wynik nie oznacza wyjścia z europejskich porozumień, ale chroni kraj przed wejściem na ścieżkę pełnego członkostwa i oddawaniem kolejnych kompetencji Brukseli.
Ostateczny wynik referendum
Islandia nie wznowi negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. W referendum przeprowadzonym w sobotę 29 sierpnia przeciw rozmowom zagłosowało 52,8 proc. uczestników, a za ich ponownym otwarciem 47,2 proc. Ostateczny wynik podał islandzki nadawca publiczny RÚV po zakończeniu liczenia głosów.
Pytanie dotyczyło wznowienia negocjacji, a nie natychmiastowego wejścia Islandii do Unii. To ważne rozróżnienie. Wygrana obozu „tak” otworzyłaby drogę do rozmów, których końcowy rezultat musiałby zostać oceniony oddzielnie. Wyborcy zatrzymali ten proces na pierwszym etapie.
Stolica okazała się wyjątkiem na mapie kraju. Według relacji RÚV i Associated Press Reikiavik był jedynym regionem, w którym większość poparła wznowienie negocjacji. Poza największym ośrodkiem przeważyła ostrożność wobec pełnej integracji.
Rybołówstwo i kontrola nad własnymi zasobami
Spór dotyczył przede wszystkim gospodarki i zakresu samodzielności państwa. Islandia zbudowała znaczną część swojego dobrobytu na rybołówstwie i ochronie dostępu do rozległej wyłącznej strefy ekonomicznej. Dla przeciwników akcesji podporządkowanie tego obszaru wspólnej polityce unijnej oznaczało ryzyko osłabienia krajowej kontroli nad zasobami.
To nie był lęk przed Europą. Islandia należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz strefy Schengen, pozostając poza Unią Europejską. Korzysta więc z szerokiej współpracy gospodarczej i swobody przepływu, ale zachowuje większą niezależność w obszarach, które uznaje za strategiczne. Taki model pokazuje, iż kooperacja europejska nie musi automatycznie prowadzić do politycznej centralizacji.
Negocjacje akcesyjne rozpoczęły się w 2010 roku po ciężkim kryzysie finansowym. Zostały zawieszone w 2013 roku, gdy zmienił się układ polityczny i osłabło poparcie dla członkostwa. Decyzję o przeprowadzeniu obecnego referendum zatwierdzono w maju. Islandczycy otrzymali zatem możliwość rozstrzygnięcia kierunku politycznego wprost, przy urnach.
Lekcja suwerenności dla Polski
Wynik z Islandii powinien być uważnie czytany w Warszawie. Naród liczący około 400 tys. mieszkańców uznał, iż skala państwa nie odbiera mu prawa do samodzielnego wyznaczania granic integracji. Decyzja zapadła niewielką przewagą, ale mandat jest czytelny: rozmowy akcesyjne nie zostaną wznowione.
Polska znajduje się w innym położeniu prawnym i gospodarczym, bo od 2004 roku jest członkiem Unii. Sedno pozostaje wspólne. O przekazaniu kompetencji należy rozstrzygać przy publicznej kontroli i po uczciwym przedstawieniu kosztów. Dlatego postulat referendum o unijnej polityce klimatycznej nie może być zbywany samym zarzutem eurosceptycyzmu. Polacy również mają prawo ocenić politykę, która uderza w ceny energii, przemysł i domowe budżety.
Islandczycy pokazali też, iż można odrzucić dalszą centralizację bez odwracania się od kontynentu. Podobną nieufność wobec przekazywania Brukseli kolejnych narzędzi widać w sporze o walutę, czego przykładem jest węgierska odmowa przyjęcia euro. Europa narodów może współpracować, handlować i wspólnie dbać o bezpieczeństwo. Nie potrzebuje do tego jednego politycznego centrum decydującego za wszystkie państwa.
Referendum w Islandii ma więc znaczenie większe niż sam wynik jednego głosowania. Pokazuje, iż obywatelom można oddać realną decyzję, choćby gdy wynik nie odpowiada elitom integracyjnym. Dla Polski stawka jest konkretna: ceny energii, przyszłość przemysłu, bezpieczeństwo żywnościowe i prawo do samodzielnego ustalania polityki państwa.
Źródła: Interia Wydarzenia, RÚV
Źródło: Interia Wydarzenia
