Papierosy zdecydowanie na pierwszym miejscu…
Aż 37,8 proc. nowych zachorowań na nowotwory na świecie — około 7,1 mln przypadków rocznie — można byłoby uniknąć dzięki ograniczeniu lub eliminacji modyfikowalnych czynników ryzyka.
Tak wynika z kompleksowego raportu Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC), działającej przy Światowej Organizacji Zdrowia.
Badacze przeanalizowali dane ze 185 państw, obejmujące 36 rodzajów nowotworów i 30 czynników ryzyka — od palenia tytoniu i alkoholu, przez infekcje, otyłość i brak aktywności fizycznej, po nadmierną ekspozycję na promieniowanie UV.
Papierosy zdecydowanym liderem
Największym pojedynczym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie tytoniu, odpowiedzialne za około 15 proc. wszystkich nowych przypadków nowotworów.
Na kolejnych miejscach znalazły się:
- infekcje onkogenne — około 10 proc. zachorowań,
- alkohol — około 3 proc.
Blisko połowa wszystkich przypadków raka związanych z możliwymi do ograniczenia czynnikami ryzyka dotyczy trzech lokalizacji: płuc, żołądka i szyjki macicy. W przypadku raka płuca kluczową rolę odgrywa przede wszystkim palenie tytoniu, raka żołądka — m.in. zakażenie Helicobacter pylori, a raka szyjki macicy — zakażenie wirusem HPV.
Mężczyźni i kobiety chorują inaczej
Raport pokazuje również wyraźne różnice między płciami. U mężczyzn aż 45 proc. nowych przypadków nowotworów wiąże się z czynnikami, na które można przynajmniej częściowo wpływać. U kobiet jest to około 30 proc.
U mężczyzn największym zagrożeniem jest palenie tytoniu — odpowiada za około 23 proc. zachorowań. Dalej znajdują się infekcje onkogenne (9 proc.) i alkohol (4 proc.).
U kobiet na pierwszym miejscu są infekcje onkogenne (11 proc.), następnie palenie tytoniu (6 proc.) oraz podwyższona masa ciała i wysokie BMI (3 proc.).
Rak nie zawsze jest kwestią przypadku
Wnioski z raportu nie sprowadzają się oczywiście do prostego hasła: „zdrowo żyj, a nie zachorujesz”. Nowotwór może rozwinąć się również u osoby, która przez całe życie dbała o zdrowie.
Dane pokazują jednak, iż ogromnej liczbie zachorowań można zapobiegać.
Największe znaczenie mają: niepalenie papierosów, ograniczenie alkoholu, prawidłowa masa ciała, regularna aktywność fizyczna, ochrona przed nadmiernym promieniowaniem UV oraz szczepienia przeciw wirusom zwiększającym ryzyko nowotworów, przede wszystkim HPV.
Profilaktyka nie zastąpi wczesnego wykrywania choroby, skutecznego leczenia ani dostępu do nowoczesnej onkologii.
Raport IARC przypomina o czymś niezwykle ważnym:
walka z rakiem nie zaczyna się dopiero w gabinecie onkologa. Zaczyna się wiele lat wcześniej — od decyzji, które podejmujemy każdego dnia, i od polityki zdrowotnej państwa, która może nam w tych decyzjach pomagać.
F - rak
