Tadżykistan przygotowuje pięcioletni program reform eksportowych, który ma zmniejszyć zależność kraju od surowców i zwiększyć sprzedaż produktów gotowych oraz usług. Władze liczą na wzrost eksportu, nowe miejsca pracy i większe zainteresowanie inwestorów.
Władze Tadżykistanu planują uproszczenie przepisów eksportowych, wsparcie przedsiębiorstw oraz zapewnienie, iż kraj będzie sprzedawał za granicę nie tylko surowce, ale także gotowe produkty. Program przewidziany jest na pięć lat i ma na celu zwiększenie eksportu, tworzenie miejsc pracy oraz przyciąganie inwestycji.
Wcześniej, w ramach programu na lata 2021–2025, kraj wdrożył system „Jednego Okienka”, przekształcając część usług w formę elektroniczną. W tym okresie eksport wzrósł z 1,4 miliarda dolarów w 2020 roku do 1,9 miliarda dolarów w 2024 roku.
Nowy program zakłada zmianę podejścia Tadżykistanu do eksportu. w tej chwili kraj sprzedaje za granicę głównie surowce – bawełnę, aluminium i rudy – co uzależnia gospodarkę od wahań cen światowych.
Władze chcą zwiększyć udział w strukturze eksportu produktów gotowych i usług. Oznacza to rozwój przetwarzania surowców w kraju, produkcję odzieży, żywności, materiałów budowlanych oraz sprzętu elektrycznego, a następnie ich sprzedaż na rynkach zagranicznych.
Duży nacisk kładziony jest również na zieloną gospodarkę, czyli wykorzystanie czystej energii i technologii przyjaznych dla środowiska. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ popyt na takie produkty rośnie w Europie, na Bliskim Wschodzie oraz w Azji.
Program przewiduje dwa scenariusze, uzależnione od aktywności rządu i przedsiębiorstw.
Pierwszy scenariusz zakłada stopniowy wzrost eksportu bez gwałtownych zmian. Do 2030 roku eksport towarów mógłby wzrosnąć do 2,8 miliarda dolarów, a eksport usług do 600 milionów dolarów. Kraj pozostałby jednak w dużym stopniu zależny od surowców, a import przez cały czas przewyższałby eksport. Jest to wariant uznawany za ostrożny.
Bardziej ambitny scenariusz zakłada aktywne reformy, w tym rozwój logistyki, usług cyfrowych, zielonych technologii oraz wsparcie dla krajowych marek. W tym przypadku eksport mógłby wzrosnąć do 4,5-4,8 miliarda dolarów, a udział wyrobów gotowych znacząco by się zwiększył. Gospodarka stałaby się bardziej odporna, a zależność od importu uległaby zmniejszeniu.
Jednym z kluczowych celów programu jest wsparcie przedsiębiorstw w ekspansji zagranicznej. Planowane są szkolenia i warsztaty dotyczące sprzedaży towarów za granicą, przygotowywania dokumentacji, współpracy z partnerami zagranicznymi oraz spełniania wymagań regulacyjnych innych państw.
Eksporterzy będą mogli także korzystać z konsultacji w zakresie przepisów celnych i standardów jakości, co ma pomóc w unikaniu błędów i zbędnych kosztów.
Rząd planuje rozszerzenie wsparcia finansowego dla eksporterów, obejmującego preferencyjne kredyty, dotacje, ubezpieczenia od ryzyka oraz pomoc w wejściu na nowe rynki.
Szczególny nacisk położony zostanie na sektory o największym potencjale gospodarczym: przetwórstwo rolne, tekstylia i odzież, obróbkę metali, energetykę, zielone technologie oraz usługi, takie jak turystyka, IT, transport, edukacja i opieka zdrowotna.
Złożone procedury administracyjne często utrudniają eksport. Dlatego program przewiduje dalsze uproszczenie przepisów, rozwój systemu „Jednego Okienka”, rozszerzenie elektronicznego obiegu dokumentów oraz przyspieszenie procedur celnych.
Dla rzetelnych firm planowane jest wprowadzenie „zielonych korytarzy”, które umożliwią szybszy przewóz towarów przez granicę. Dużą uwagę poświęcono również e-commerce, czyli sprzedaży tadżyckich produktów za pośrednictwem międzynarodowych platform internetowych.
W celu zwiększenia opłacalności eksportu władze zamierzają rozwijać klastry eksportowe, łączące producentów, przetwórców, firmy logistyczne i usługowe.
Takie klastry mają powstać m.in. w przemyśle tekstylnym, przetwórstwie rolnym, IT oraz turystyce, z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych regionów. Równolegle planowany jest rozwój logistyki: budowa centrów agrologistycznych, modernizacja przejść granicznych oraz poprawa infrastruktury transportowej, co powinno obniżyć koszty i skrócić czas dostaw.
Tadżykistan dysponuje istotnymi atutami, takimi jak tania energia elektryczna, sprzyjające warunki klimatyczne dla rolnictwa, rozwijający się sektor usług oraz korzystne położenie regionalne.
Jednocześnie kraj mierzy się z wyzwaniami, do których należą zależność od surowców, wysokie koszty logistyki, przestarzała infrastruktura techniczna oraz niska rozpoznawalność tadżyckich marek za granicą.
Szanse rozwoju wiążą się z rosnącym popytem na produkty ekologiczne oraz rozwojem handlu internetowego. Do zagrożeń należą wahania cen światowych, zmiany klimatyczne oraz globalna niestabilność gospodarcza.
Źródło: Asia Plus
Opracowanie BIS – Biuletyn Informacyjny Studium
