Wrak samolotu w lesie, 41 poszkodowanych, ratownicy z Polski i Słowacji oraz trudny, górski teren Beskidu Niskiego. Tak wyglądał scenariusz międzynarodowych ćwiczeń ratownictwa lotniczego AR SAREX – RADOCYNA 2026.
18 września 2026 roku okolice Radocyny w Beskidzie Niskim stały się miejscem wielkoskalowego ćwiczenia poszukiwawczo-ratowniczego, którego scenariusz zakładał katastrofę statku powietrznego w trudno dostępnym, zalesionym terenie przy granicy polsko-słowackiej. W działaniach uczestniczyły służby, wojsko, ratownicy i przedstawiciele administracji z obu państw.
Ćwiczenie zostało przygotowane w taki sposób, aby możliwie wiernie odtworzyć warunki rzeczywistej akcji ratowniczej. Większość uczestniczących służb nie znała wcześniej szczegółowego scenariusza ani skali zdarzenia. Informacje o charakterze i rozmiarze zdarzenia były przekazywane dopiero w toku uruchamiania realnych procedur alarmowych.
Katastrofa lotnicza na pograniczu
Scenariusz zakładał katastrofę samolotu w rejonie przygranicznym. Część poszkodowanych znajdowała się po stronie słowackiej, co od pierwszych minut wymagało współdziałania systemów ratowniczych obu państw.
W ćwiczeniu wykorzystano 41 pozorantów, odgrywających role osób poszkodowanych. Trzy osoby znajdowały się dodatkowo na drzewach, co wymagało zastosowania specjalistycznych technik ratowniczych i dodatkowo komplikowało działania prowadzone w lesie. W rolę poszkodowanych wcielili się uczniowie i opiekunowie klasy mundurowej Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kołaczycach oraz ratownicy GPR OSP Siary.
Realny system alarmowania i sprawdzian przepływu informacji
Jednym z najważniejszych elementów ćwiczenia było sprawdzenie nie tylko samych działań ratowniczych, ale również obiegu informacji pomiędzy systemami ratowniczymi Polski i Słowacji.
O godzinie 8:58 strona słowacka otrzymała zgłoszenie o katastrofie. Informacja została następnie przekazana stronie polskiej. Ćwiczenie pozwoliło przeanalizować drogę zgłoszenia pomiędzy poszczególnymi ogniwami systemu oraz czas potrzebny na dotarcie informacji do służb adekwatnych dla miejsca zdarzenia.
Był to jeden z istotnych elementów całego sprawdzianu, ponieważ w przypadku rzeczywistej katastrofy lotniczej czas przekazania informacji może mieć bezpośrednie znaczenie dla możliwości udzielenia pomocy poszkodowanym.
Beskid Niski – wymagający teren dla ratowników
Pierwsze zespoły ratownicze, w tym druhowie z OSP Smerekowiec oraz OSP Krempna, musiały zmierzyć się z rozległym terenem działań, dużą liczbą poszkodowanych oraz ograniczoną dostępnością miejsca katastrofy.
Leśne drogi, błotniste dukty i ukształtowanie terenu znacząco ograniczały możliwość wykorzystania ciężkich pojazdów ratowniczo-gaśniczych. W tych warunkach szczególnie istotne okazały się quady oraz pojazdy terenowe, które umożliwiały dotarcie do miejsc niedostępnych dla większych samochodów oraz transport poszkodowanych do punktów medycznych.
Ratownicy prowadzili jednocześnie rozpoznanie miejsca zdarzenia, poszukiwanie poszkodowanych, ocenę ich stanu, segregację medyczną oraz organizację ewakuacji.
Od lasu do szpitala
Poszkodowani byli sukcesywnie transportowani z trudno dostępnych miejsc do punktów, w których mogły działać zespoły ratownictwa medycznego. Tam prowadzono segregację medyczną, udzielano kwalifikowanej pomocy i przygotowywano rannych do dalszego transportu.
Kolejnym etapem było przekazanie poszkodowanych do Szpitala Specjalistycznego im. Henryka Klimontowicza w Gorlicach, gdzie przejmowały ich zespoły medyczne.
Ćwiczenie pozwoliło tym samym sprawdzić cały łańcuch działań – od przyjęcia zgłoszenia, przez alarmowanie i dotarcie na miejsce zdarzenia, poszukiwanie poszkodowanych, udzielanie pomocy i ewakuację, aż po przekazanie ich do placówki medycznej.
Współpraca Polski i Słowacji
AR SAREX – RADOCYNA 2026 miało przede wszystkim sprawdzić zdolność do współdziałania służb i instytucji dwóch państw w sytuacji katastrofy lotniczej na obszarze przygranicznym. – Głównym celem jest doskonalenie współdziałania służb dwóch państw – Słowacji i Polski – w strefie przygranicznej w ramach akcji poszukiwawczo-ratowniczej po katastrofie lotniczej – podkreślał Dariusz Zabłocki, koordynator i autor ćwiczeń.
Po stronie polskiej w działania zaangażowane były m.in. Policja, Państwowa Straż Pożarna, Ochotnicze Straże Pożarne, Wojska Obrony Terytorialnej, zespoły ratownictwa medycznego, grupy poszukiwawczo-ratownicze, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Straż Graniczna, Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych, Straż Leśna, Centra Powiadamiania Ratunkowego (Kraków, Poznań, Rzeszów) oraz przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej.
W ćwiczeniu uczestniczyli również przedstawiciele Dyspozytorni Medycznej w Krakowie, Wojskowej Straży Pożarnej 8. Bazy Lotnictwa Transportowego w Balicach, Jednostki Wojskowej Komandosów (WSP), Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego – Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego oraz struktur odpowiedzialnych za powiadamianie ratunkowe i zarządzanie kryzysowe.
Po stronie słowackiej udział wzięli m.in. przedstawiciele Słowackiego Czerwonego Krzyża, Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej, Dobrovoľný Hasičský Zbor, Policji, Centrum Powiadamiania Ratunkowego w Preszowie, Wydział Zintegrowanego Systemu Ratowniczego, Sekcji Zarządzania Kryzysowego, Ministerstwu Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej oraz Departament Ochrony Ludności i Planowania Kryzysowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej.
Podczas ćwiczenia obecny był Michal Kaliňák – Wiceminister Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej, pełnomocnik rządu ds. samorządności terytorialnej. Do uczestników ćwiczenia skierowali również listy Wicepremier i Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej gen. dyw. dr Krzysztof Stańczyk oraz Wojewoda Małopolski Krzysztof Klęczar.
Ćwiczenie wielu służb i instytucji
AR SAREX – RADOCYNA 2026 zostało przygotowane jako przedsięwzięcie łączące potencjał służb ratowniczych, wojska, administracji publicznej, podmiotów medycznych oraz organizacji społecznych.
Głównym organizatorem była Grupa Poszukiwawczo-Ratownicza Nocny Tropiciel RENEGADE/SAREX.
Partnerami przedsięwzięcia byli:
Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych,
Dowództwo Wojsk Obrony Terytorialnej,
Komenda Główna Policji,
Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych,
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krakowie,
Nadleśnictwo Gorlice,
Jednostka Wojskowa Komandosów w Lublińcu – Wojskowa Straż Pożarna,
Merkus Ratownictwo Medyczne Gdańsk,
Medi-Protect Łódź,
OSP Wieruszów,
GPR OSP Siary,
Fundacja Tropem Bezpieczeństwa.
Patronat honorowy i medialny
Tegoroczna edycja Akademii Ratowniczej SAREX odbywała się pod Honorowym Patronatem:
Marszałka Sejmu RP Włodzimierza Czarzastego,
Wicepremiera i Ministra Obrony Narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza,
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Marcina Kierwińskiego,
Ministra Infrastruktury Dariusza Klimczaka,
Minister Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy,
Dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa Zbigniewa Muszyńskiego,
Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych.
Patronat medialny nad wydarzeniem sprawowali:
Telewizja Polska S.A. – TVP Info i TVP3 Regiony, Polska Agencja Prasowa, Vixon Media, Polska Zbrojna, Defence24.pl, Gazeta Policyjna Komendy Głównej Policji oraz Magazyn Bezpieczna Woda.
Nie widowisko, ale sprawdzian gotowości
AR SAREX – RADOCYNA 2026 nie było jedynie pokazem możliwości służb. Najważniejszym elementem przedsięwzięcia było sprawdzenie procedur, czasu reakcji, przepływu informacji, możliwości prowadzenia działań w trudnym terenie oraz współpracy pomiędzy różnymi formacjami i instytucjami.
Szczególne znaczenie miało stworzenie warunków, w których poszczególne służby musiały reagować na rozwój sytuacji, a nie realizować wcześniej przygotowany i znany wszystkim scenariusz.
Ćwiczenie pokazało również, iż w przypadku zdarzenia lotniczego na terenach przygranicznych skuteczność działań zależy nie tylko od liczby dostępnych ratowników i sprzętu, ale także od sprawnego przekazywania informacji, adekwatnej koordynacji oraz możliwości szybkiego uruchomienia zasobów po obu stronach granicy.
AR SAREX – RADOCYNA 2026 było kolejnym etapem budowania umiejętności wspólnego prowadzenia działań poszukiwawczo-ratowniczych w przypadku rzeczywistego zdarzenia lotniczego w wymagającym terenie przygranicznym.
